Олжа туралы 149
Олжа туралы мақал-мәтелдер табыс, несібе және еңбектің өтеуі жайлы халық даналығын жинақтайды.
149
Мақал-мәтел
49K
Қаралым
328
Орташа
Ең көп оқылған
Күріш арқасында күрмек су ішеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: күріш өскен жерде онымен бірге күрмек те суға қанып өседі. Астарлы…
Ақ түйенің қарны жарылды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ түйенің қарны жарылғандай ерекше бір оқиғаның болғанын білдіреді…
Теңін тапса, тегін бер.
Негізгі мағынасы «Теңін тапса, тегін бер» деген мақал бір заттың не адамның өзіне лайық, бағасын білетін, қадірін…
Ортақ өгізден оңаша бұзау.
Негізгі мағынасы Ортақ өгізден оңаша бұзау — көпке ортақ, сырттай үлкен көрінетін нәрседен гөрі, өзіңе тиесілі шағын…
Кеме келсе, қайық судан шығады.
Негізгі мағынасы Кеме келсе, қайық судан шығады дейді: үлкен келгенде кіші жол береді. Мақал күші, мәртебесі үлкеннің…
Сұрыптау:
Ажарлы мал базарлы.
Негізгі мағынасы Ажарлы, яғни сырты көрікті, қоңды, жүні жылтыр мал базарда тез өтеді, жақсы бағаға сатылады. Мақал…
Аз асын аяған көп астан құр қалады.
Негізгі мағынасы Қолындағы азғантай тамағын көршісінен, қонағынан қызғанған адам ертең үлкен тойдан, мол дастарқаннан…
Ақ түйенің қарны жарылды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ түйенің қарны жарылғандай ерекше бір оқиғаның болғанын білдіреді…
Алалы жылқы, ақтылы қой.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың көптігін, үй ішінің ырыс-берекесін білдіреді. Тура мағынада алалы жылқысы мен ақтылы…
Алтын алсаң, санап ал.
Негізгі мағынасы Біреу саған алтын беріп жатса, қымбат нәрсе деп қуанып, бірден қалтаға салма — санап ал. Неғұрлым…
Күнде бір мақал
«Олжа туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Алтын табылса,
Түйерге түйіншек табылмайды.
Түйерге түйіншек табылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қымбат алтын табылғанымен, оны түйіп алатын шағын түйіншек те табылмауы…
Алтын тағың болғанша,
Алақандай жерің болсын.
Алақандай жерің болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынмен апталған тақ отырғаннан, өзіңе тиесілі шағын ғана жердің болғаны…
Алтын шыққан жерді белден қаз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын табылған жерді тереңірек, тіпті белге дейін қаз деген сөз. Астарлы…
Арба сынса - отын,
Өгіз өлсе - етің.
Өгіз өлсе - етің.
Негізгі мағынасы Арба сынса, ағашы отынға жарайды; өгіз өлсе, еті азыққа жарайды. Мақал шығынның өзінен де пайда табуға…
Артың олжа - басқа еңбек.
Негізгі мағынасы Арт пен бас — бір нәрсенің соңы мен басы. Мақал істің басында еңбек, соңында олжа деген ойды береді…
Ас барында дос жоқ,
Ат барында той жоқ.
Ат барында той жоқ.
Негізгі мағынасы Тамағың мол кезде бөлісетін дос табылмайды, атың бар кезде баратын той болмайды дейді. Өмірде…
Асқа талау түссе,
Иттің құдайы береді.
Иттің құдайы береді.
Негізгі мағынасы Ас-тойда тәртіп бұзылып, жұрт тамақты таласып, жұлмалай бастаса, сол абыр-сабырда иттер де өз үлесін…
Аспандағы сұңқардан қолдағы тұрымтай артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанда қалықтап жүрген сұңқар өте әдемі, күшті құс болғанымен, қолдағы…
Аталмаған жая таңдар.
Негізгі мағынасы Аты аталмаған, яғни шақырылмаған кісі келіп, табақтан жая таңдайды. Мақал шақырусыз келіп, үстіне ең…
Атанның артқаны ас болса да,
ақша болмас.
ақша болмас.
Негізгі мағынасы Атан түйенің үстіне артылған жүк ас-азық болса да, ол ақша емес. Азық — жейтін, тауысатын нәрсе: оны…
Әркім тапқанын теке қояды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әр адам өз қолына түскен, өзі иеленген дүниені өз қалауынша пайдаланады…
Базарға бар да, бағыңды сына.
Негізгі мағынасы Үйде отырып тағдырыңды болжай бермей, ел жиналған жерге шығып, өзіңді, қолыңдағы өніміңді сынап көр…
Базардағы ас бағына қарай піседі.
Негізгі мағынасы Базарда сатылатын ас-тағамның, тауардың өтімі сатушының бағына байланысты: біреудікі бір сағатта…
Базары жақын байымас.
Негізгі мағынасы Базар жанында тұрған адамның көз алдында күнде бір қызық, күнде бір керек-жарақ: қолына ақша тисе…
Байдан пайда құтылмас.
Негізгі мағынасы Бай адамнан пайда қашып құтыла алмайды: дәулеті барға табыс өзі келіп тұрады. Мал көп болса, төлі де…
Байдың қорасынан,
Жарлының жалғызы жоғалады.
Жарлының жалғызы жоғалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: байдың қорасында мал көп болғандықтан, бір малдың жоғалғаны бірден…
Бақ пен дәулет көшпелі.
Негізгі мағынасы Бақ пен дәулет бір орында тұрмайды: көшпелі елдің ауылы сияқты бүгін бір жерге қонса, ертең басқа…
Бақша байлық - бір айлық.
Негізгі мағынасы Бақшадан түскен байлық бір-ақ айға жетеді: қауын-қарбыз пісіп, жиналып, тез желінеді, ұзақ…
Бақыр іздеген тақыр табады.
Негізгі мағынасы Бақыр, яғни ұсақ тиын іздеген адам ақырында тақыр жерге тап болады — қолында ештеңе қалмайды. Мақал…
Бақыттының түйесі түлкі алар.
Негізгі мағынасы Түйе — аңшылыққа мүлде жарамайтын, баяу, ауыр мал, ал түлкі — ең айлакер, ұстатпайтын аң. Мақал бақыты…
Бал ұстаған бармағын жалайды.
Негізгі мағынасы Бал құйып, бал тасыған адамның саусағына міндетті түрде бал жұғады, ол оны жаламай тұра алмайды. Мақал…
Бар болса, сойғанның жөні бар,
Бір қойда он кісінің құны бар.
Бір қойда он кісінің құны бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мал бар кезде оны сойып, елге ас беру орынды деген ойды білдіреді. Астарлы…
Бардың базары жанында.
Негізгі мағынасы Қолында бары, дәулеті бар адамның базары жанында жүреді: оған қажет нәрсенің бәрі тез, оңай табылады…
Барма ханға,
Өзі келер малға.
Барма биге,
Өзі келер үйге.
Өзі келер малға.
Барма биге,
Өзі келер үйге.
Негізгі мағынасы Ханға да, биге де өз аяғыңмен барып жалынба, керек болсаң олар өздері келеді дейді. Хан елдің малына…
Барын берген байға сән.
Негізгі мағынасы Барын беріп, қолындағыны аямайтын бай ғана байлыққа лайық, жомарттық — оның сәні мен көркі. Мақал…
Бас-басыңа бай қайда,
Шал да болса тиіп ал.
Шал да болса тиіп ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әркімнің өз басына байлық келе бермейді, қолың жеткенді құр жібермей…
Басы қараның бары игі,
Барын берсе, тағы игі.
Барын берсе, тағы игі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазір қолында бар байлық, мал-мүлкі немесе ырысы бар адам жақсы деген ой…
Басына тұрымтайдың бақыт қонса,
Самұрық қызмет етер панасында.
Самұрық қызмет етер панасында.
Негізгі мағынасы Кішкентай тұрымтайдың басына бақыт қонса, алып Самұрық оның панасында қызмет етеді. Мақал бақыт пен…
Батырдан - сауға, мергеннен - сыралғы.
Негізгі мағынасы Жорықтан олжамен оралған батырдан ел сауға сұрайды, аңнан олжалы қайтқан мергеннен жолда кездескен…
Бәсеке, байлық кімде жоқ,
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
Негізгі мағынасы Бәсеке де, байлық та кімнің басында болмаған, бірақ олар тұрақты емес: бір кезде бар, бір кезде жоқ…
Бермесе де бай жақсы,
Жемесе де май жақсы.
Жемесе де май жақсы.
Негізгі мағынасы Бай саған ештеңе бермесе де, жаныңда бай болғаны жақсы; майды жемесең де, үйде май тұрғаны жақсы…
Берместің асы піспес,
Қазаны оттан түспес.
Қазаны оттан түспес.
Негізгі мағынасы Берместің асы піспес, қазаны оттан түспес деген мақал сараң, қолы ашық емес адамның ырысы да, берекесі…
Берсе - қолынан, бермесе - жолынан.
Негізгі мағынасы Берсе — қолынан, бермесе — жолынан дейді: ерікті берсе, қолынан аламын, бермесе, жолынан тосып аламын…
Біздің алақанымызға да қарға тышар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өзіне де бір күні игілік, несібе, күтпеген пайда тиетінін меңзейді. Тура мағынасында…
Білім алып құрасын,
Еңбек етіп сұрасын.
Еңбек етіп сұрасын.
Негізгі мағынасы Мақал өмірдегі дұрыс ретті көрсетеді: алдымен білім алып, сосын іс құрасын; алдымен еңбек етіп, сосын…
«Олжа туралы» мақал-мәтелдер қазақтың табыс пен несібе ұғымына көзқарасын, олжаның қадірін және оған апарар жолдың мәнін баяндайды. Бұл топтағы нақылдар олжаның тек кездейсоқтық емес, көбіне еңбек, ептілік, батылдық пен дұрыс мүмкіндік таңдаудың нәтижесі екенін еске салады.
Категориядағы мақалдар олжаға масаттанбау, адал жолмен келген табысты бағалау, берекені сақтай білу сияқты тәрбиелік ойды алға тартады. Сонымен қатар олар тәуекел мен есептің тепе-теңдігін, қанағат пен ынсаптың орнын, ортақ ырысқа көзқарасты да қамтып, күнделікті өмірде шешім қабылдауға бағыт береді.
Категориядағы мақалдар олжаға масаттанбау, адал жолмен келген табысты бағалау, берекені сақтай білу сияқты тәрбиелік ойды алға тартады. Сонымен қатар олар тәуекел мен есептің тепе-теңдігін, қанағат пен ынсаптың орнын, ортақ ырысқа көзқарасты да қамтып, күнделікті өмірде шешім қабылдауға бағыт береді.