Үміт туралы 210
Үміт туралы қазақ мақал-мәтелдері адамды жігерлендіріп, қиындықта сенім мен сабыр сақтауға үндейді.
210
Мақал-мәтел
71.8K
Қаралым
341
Орташа
Сұрыптау:
Уайым түбі - тұңғиық,
Батасың да, кетесің.
Тәуекел түбі - желқайық,
Мінесің де, өтесің.
Батасың да, кетесің.
Тәуекел түбі - желқайық,
Мінесің де, өтесің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды уайымға берілмеуге, батыл қадам жасап, тәуекелге бел байлауға шақырады. Тура…
Ештен кеш жақсы.
Негізгі мағынасы «Ештен кеш жақсы» деген мақал қандай істі болса да, мүлде қолға алмағаннан гөрі кейін болса да…
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қыран…
Жан жарасына уақыт емші.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көңіліне түскен қайғы, өкініш, күйзеліс сияқты жан жаралары уақыт өте біртіндеп…
Тисе терекке, тимесе бұтаққа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал «бір әрекет жасасаң, қалай да бір нәтижеге жет» деген ойды білдіреді. Тура мағынада: тас…
Бір қозы туса, бір түп жусан артық өсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір қозы дүниеге келсе, соған азық болар жусан да көбейеді деген ойды…
Уақыт керуеніне бөгет жоқ.
Негізгі мағынасы «Уақыт керуеніне бөгет жоқ» деген мақал уақыттың тоқтамайтынын, өмірдің өз арнасымен үнемі алға…
Тесік моншақ жерде қалмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тесілген, яғни жібі үзілген моншақ жерге түссе, жоғалмай, бір күні…
Қайтқан малдың қайыры бар.
Негізгі мағынасы Қайтқан малдың қайыры бар деген мақалдың тура мағынасы — жоғалған не алыстаған малдың қайта оралуы…
Ой түбінде алтын бар,
Ойлай берсең, табарсың.
Қанша ұзақ болғанмен,
Жүре берсең, барарсың.
Ойлай берсең, табарсың.
Қанша ұзақ болғанмен,
Жүре берсең, барарсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды терең ойлануға, сабырмен ізденуге үндейді. Ойдың түбінде «алтын бар» деуі — кез…
Мезгілі жетсе мұз да ерір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — уақыт өте келсе мұздың өзі де ериді. Астарлы мағынасы — ешбір қиындық…
Жауды күшті деме,
Ерлік етсең - жығасың.
Тауды биік деме,
Талап етсең - шығасың.
Ерлік етсең - жығасың.
Тауды биік деме,
Талап етсең - шығасың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қорқыныштан қаймықпауға, қиындықты жеңуге шақырады. Бірінші жолда жаудың күшін асыра…
Талаптыға нұр жауар.
Негізгі мағынасы «Талаптыға нұр жауар» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол ауыспалы мәнде айтылады. Мұндағы «талап»…
Демі бардың емі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тынысы бар, тірі адамға ем табуға болады. Астарлы мағынасы: қандай…
Қайрат - қыран, қайғы - жылан.
Негізгі мағынасы «Қайрат – қыран, қайғы – жылан» деген мақал адам мінезіндегі екі қарама-қарсы күйді салыстырады…
Жүгірген жетпес, бұйырған кетпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қатты жүгірген адам да өзіне тиесілі нәрсеге бірден жете алмайды, ал…
Батар күннің атар таңы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: күн батады, бірақ оның орнына ертең қайта таң атады. Астарлы мағынасы…
Талапты ерге нұр жауар.
Негізгі мағынасы Талапты, ниеті берік, алға ұмтылған адамға жол ашылады деген сөз. Мұндағы тура мағына — еңбектеніп…
Еңбектеп жылжысаң да ертеңге ұмтыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды тоқтап қалмай, әрдайым алға ұмтылуға үндейді. Тура мағынасында, бала еңбектеп жүрсе…
Ескі айда есіркеп,
Жаңа айда жарылқа.
Жаңа айда жарылқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдарды өткен айды да, жаңа айды да құрметтеп, әр кезеңге тәубе мен үмітпен қарауға…
Қырқына шыдаған
Қырық біріне де шыдайды.
Қырық біріне де шыдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қырық күндік ауыртпалыққа, қиындыққа шыдап өтсе, одан кейінгі қырық…
Жеңілген күреске тоймайды.
Негізгі мағынасы Жеңілген адам күрестен бірден бас тартпайды, қайтадан күш жинап, өз қатесін түзеп, тағы да талпынады…
Адам асыққанмен Алла асықпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қанша асықса да, істің бәрі өз уақытында, Жаратқанның құзырындағы тәртіппен болады…
Артында бар оңалар,
Арық түйе қом алар.
Арық түйе қом алар.
Негізгі мағынасы Адамның, не әулеттің, артында сүйеніші болса, қиындықтан тезірек шығып, қайта еңсесін көтереді. Мұнда…
Бармын деп тасыма,
Жоқпын деп жасыма.
Кеудеде жан барда,
Әр іс түсер басыңа.
Жоқпын деп жасыма.
Кеудеде жан барда,
Әр іс түсер басыңа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды екі ұдай күйге де сабырмен қарауға шақырады. «Бармын деп тасыма» — қолың жетіп…
Келер жері кең болсын.
Негізгі мағынасы «Келер жері кең болсын» деген тілек адамның барған жері жайлы, болашағы мен жолы ашық болсын деген…
Құдай деген құр қалмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайды аузына алып, шын көңілмен соған сенген адам құр қалмайды, яғни…
Мың күндік сапар бір қадамнан басталады.
Негізгі мағынасы Мың күндік сапар бір ғана қадамнан басталады деген сөз үлкен істің де, ұзақ жолдың да ең алғашқы шағын…
Тәуекел ет те, тас жұт,
Ажал жетпей өлмек жоқ.
Ажал жетпей өлмек жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қиын сәтте батыл болуға, ойындағысын орындауға тәуекел етуге үндейді. «Тас жұт»…
Үмітсіз - шайтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ешқашан үмітін үзбеуді ескертеді. Тура мағынасында «үміті жоқ адам» деген ұғым…
Бұйырмаса, бұттан кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бір нәрсені иемденіп, сақтап тұрғандай көрінсе де, егер ол несібе…
Боларыңда болып өт,
Бозжорғадай желіп өт.
Болмасыңды білген соң,
Болатын ердің қосын жек.
Бозжорғадай желіп өт.
Болмасыңды білген соң,
Болатын ердің қосын жек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің өтіп кететінін, сондықтан қолыңнан келетін шағыңда қарап қалмай, іс қылып қалу…
Жол жолдасың Қыдыр болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сапарға шыққанда жолы ашық, жолдасы құтты, ісі сәтті болсын деген тілек білдіреді…
Бас-басыңа бай қайда,
Шал да болса тиіп ал.
Шал да болса тиіп ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әркімнің өз басына байлық келе бермейді, қолың жеткенді құр жібермей…
Жақсы лепес - жарым ырыс.
Негізгі мағынасы Жақсы сөз, жылы тілек, ізгі ниет адамның көңілін көтеріп, ісінің оңалуына себеп болады. Мақалдың тура…
Орнында бар оңалар.
Негізгі мағынасы «Орнында бар оңалар» деген мақалдың тура мағынасы — бір нәрсе өз орнында сақталса, жоғалмай, бүтін…
Жығылған күреске тоймас.
Негізгі мағынасы «Жығылған күреске тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — бір рет жығылып, жеңілген адам күресті…
Сабыр түбі - сары алтын.
Негізгі мағынасы «Сабыр түбі — сары алтын» мақалы адамның асықпай, төзіммен әрекет етуі ақырында үлкен пайда әкелетінін…
Таңғы нәсіп - Тәңірден.
Негізгі мағынасы «Таңғы нәсіп - Тәңірден» деген мақал адамға келген ырыс-несібе, береке мен сәттілік өздігінен емес…
Дәтке - қуат.
Негізгі мағынасы «Дәтке - қуат» деген мақал адамның ішкі жігерін, рухын көтеретін сөздің қадірін білдіреді. Тура…
Ең көп оқылған
Уайым түбі - тұңғиық,
Батасың да, кетесің.
Тәуекел түбі - желқайық,
Мінесің де, өтесің.
Батасың да, кетесің.
Тәуекел түбі - желқайық,
Мінесің де, өтесің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды уайымға берілмеуге, батыл қадам жасап, тәуекелге бел байлауға шақырады. Тура…
Ештен кеш жақсы.
Негізгі мағынасы «Ештен кеш жақсы» деген мақал қандай істі болса да, мүлде қолға алмағаннан гөрі кейін болса да…
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қыран…
Жан жарасына уақыт емші.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көңіліне түскен қайғы, өкініш, күйзеліс сияқты жан жаралары уақыт өте біртіндеп…
Тисе терекке, тимесе бұтаққа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал «бір әрекет жасасаң, қалай да бір нәтижеге жет» деген ойды білдіреді. Тура мағынада: тас…
«Үміт туралы» мақал-мәтелдер — қазақ даналығында сенім, сабыр, жігер және болашаққа көзқарасты бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Олар адамды қиын сәтте мойымай, жақсылықтан үміт үзбеуге, алға мақсат қойып, әрекеттенуге шақырады.
Бұл категориядағы мақалдар өмірдің сынағына төтеп беруді, еңбектің жемісін күтуді, жақсы күнге сенуді дәріптейді. Үміттің адамға қуат беретінін, сабыр мен ынта бар жерде нәтиже болатынын қысқа да нұсқа жеткізіп, тәлім-тәрбие мен күнделікті өмірде ой салатын бағдар береді.
Бұл категориядағы мақалдар өмірдің сынағына төтеп беруді, еңбектің жемісін күтуді, жақсы күнге сенуді дәріптейді. Үміттің адамға қуат беретінін, сабыр мен ынта бар жерде нәтиже болатынын қысқа да нұсқа жеткізіп, тәлім-тәрбие мен күнделікті өмірде ой салатын бағдар береді.