Той туралы 41
Той туралы қазақ мақал-мәтелдері: қуаныш, береке, дәстүр мен ынтымақ мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.
41
Мақал-мәтел
16.8K
Қаралым
410
Орташа
Ең көп оқылған
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе…
Тойға барсаң, тойып бар,
Жамандығыңды қойып бар.
Жамандығыңды қойып бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тойға барғанда адам өз мінезін түзеп, лайықты көңіл күймен, таза пейілмен баруы керек екенін…
Жол болмайды асусыз,
Той болмайды шашусыз.
Той болмайды шашусыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жолдың өзі асу-тасусыз, қиын өткелсіз болмайды; той да шашу шашпай, қуаныш…
Торқалы той, топырақты өлім.
Негізгі мағынасы «Торқалы той, топырақты өлім» — өмірдің екі үлкен кезеңін қатар атап өтетін мақал. Тура мағынасы…
Той десе, қу бас домалайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қазақтың тойға деген ерекше ықыласын көрсетеді. Тура мағынасында, той деген сөз естілсе…
Сұрыптау:
Айт - аттынікі, той - тондынікі.
Негізгі мағынасы Тура мағынасы: айт — аты бар адамдікі, той — тоны бар адамдікі. Айт мерекесінде ауылдағы үйлерді…
Асабасы жоқ асқа жарымайды,
Қасабасы жоқ басқа жарымайды.
Қасабасы жоқ басқа жарымайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — той-томалақта асаба болмаса, ас та өз ретімен өтпейді; ал қасаба болмаса…
Асқа барсаң, аш бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қай ортаға барса, соған сай дайын болып, өзін дұрыс ұстауға шақырады. Тура мағынада…
Ас та төк.
Негізгі мағынасы «Ас та төк» деген тіркес дастарқанның молдығын, ырзық-несібенің жеткілікті болуын білдіреді. Тура…
Аты, тоны бар кісі
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қоғаммен араласуға, ел ішіндегі салт-дәстүрге қатысуға жетелейтін нәрсе — оның өз…
Күнде бір мақал
«Той туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Әйелі өлген
Қызды ауылға қарап жылайды.
Қызды ауылға қарап жылайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелі қайтыс болған ер адам қайғысын сыртқа шығарып, жұбанышты өз…
Батыр жігіт жол бастар,
Ақын жігіт той бастар.
Ақын жігіт той бастар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер жігіттің мінезі мен қабілеті істен көрінетінін айтады. Батыр жігіт елге қиын сәтте жол…
Беретін кісі келгенде,
Бес қайнайды қазаным.
Бес қайнайды қазаным.
Негізгі мағынасы Бұл мақал беруге, қонақ күтуге немесе үлкен іске дайындалған адам келгенде, үй иесінің астығы да, асуы…
Жетім қыздың тойындай.
Негізгі мағынасы «Жетім қыздың тойындай» деген мақал бір істің, қуаныштың не салтанаттың көңілсіз, жұтаң, жетімсіреп…
Жол болмайды асусыз,
Той болмайды шашусыз.
Той болмайды шашусыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жолдың өзі асу-тасусыз, қиын өткелсіз болмайды; той да шашу шашпай, қуаныш…
Жүк ауса жазыдан,
Той төрелігі - қазыдан.
Той төрелігі - қазыдан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүк жеңілдеп, ауысса, жаздың қолайлы кезінде көшіп-қону оңай болады; ал…
Керік тойда керек, махаббат күнде керек.
Негізгі мағынасы Керік тойда керек, махаббат күнде керек деген сөз сыртқы сән-салтанат пен ішкі жылылықтың айырмасын…
Қонақ келсе есікке ,
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келсе, оны құрметпен, ықыласпен қарсы алу керегін айтады. Тура мағынасы — үйге келген…
Құдағи өзіне сайымен жарасады,
Қуырдақ шыжғырған майымен жарасады.
Қуырдақ шыжғырған майымен жарасады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы сұлулықты да, ішкі үйлесімді де орнымен бағалау керек деген ой айтады. Құдағи мен…
Қыз ұзатқанның қызылы қалмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз ұзату тойы болған үйдің бар сәні мен қызуы сол күндері сарқылып, көп…
Қыз - халықтың гүлі,
Өлең - сауықтың гүлі.
Өлең - сауықтың гүлі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың ел ішіндегі сәні мен көркі, халықтың көркемдігі екенін білдіреді. Тура…
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе…
Мал - баланың шашуы.
Негізгі мағынасы «Мал - баланың шашуы» деген мақалдың тура мағынасы — бала дүниеге келгенде немесе қуанышты сәтте мал…
Оңқа ойын бұзар,
Тентек тойын бұзар.
Тентек тойын бұзар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын-сауық та, той-думан да дұрыс адамсыз бұзылады деген ой. Астарлы…
Сары табақтан сарқыт қайтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен дастарқаннан, мол табақтан қалған астың бір бөлігін алып қайту…
Сұлулық тойда керек,
Ләззәт күнде керек.
Ләззәт күнде керек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы сән-салтанат пен әдемілік ең алдымен ерекше сәтте, той-думан сияқты қуанышты жиында…
Тегі жаман тойда:
Тонымды бер! - дер.
Тонымды бер! - дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мінезі жаман, пиғылы дұрыс емес адам той сияқты қуанышты ортада да өз пайдасын ғана…
Той әнмен ажарлы,
Өлім өксумен азалы.
Өлім өксумен азалы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің екі түрлі сәтін салыстырады: қуаныш пен қайғы. Той — елдің бас қосып, шаттыққа…
Тойға барған да арманда,
Бармаған да арманда.
Бармаған да арманда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тойдың қадірі мен қызығын көрсетеді. Тура мағынасында, тойға барған адам да сол қуаныштың…
Тойға барсаң, тойып бар,
Жамандығыңды қойып бар.
Жамандығыңды қойып бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тойға барғанда адам өз мінезін түзеп, лайықты көңіл күймен, таза пейілмен баруы керек екенін…
Тойда тоқал тыйылады,
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — той-думанда, көпшілік жиналған жерде орынсыз қылыққа, артық сөзге, ұятсыз…
Тойда тоныңды сұрама,
Негізгі мағынасы Той — қуаныш пен береке жиналған, ел бір-бірін сыйлап, жомарттық танытатын орын. «Тойда тоныңды…
Тойда төрелік, ойында өрелік жоқ.
Негізгі мағынасы Той кезінде де, ойын-сауықта да бәрі тең, сондықтан ол жерде артық төрелік айтып, өзін жоғары қою…
Той десе, қу бас домалайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қазақтың тойға деген ерекше ықыласын көрсетеді. Тура мағынасында, той деген сөз естілсе…
Тойдың болғанынан боладысы қызық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тойдың өзі өткенімен, оған дайындық кезеңі одан да қызығырақ өтеді…
Тойдың тамашасын бақпа, тағылымын бақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тойдың сыртын, қызығын, көрінісін ғана қызықтама, оның беретін тәрбиесі мен ғибратын түсін…
Той қызығы - көкпар.
Негізгі мағынасы «Той қызығы - көкпар» деген мақал тойдың, думанның шын сәні — көптің басын қосатын, елді…
Той сылтауымен тон бітер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — той жасаудың сылтауымен адам тон тігіп, киімін бүтіндейді. Астарлы…
Той тамағы тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тойда берілген ас дәмді, тәбетті болып сезіледі. Ал астарлы мағынасы…
Той тарқағанда қынаңды төбеңе қой.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — той бітіп, жұрт тарқап жатқанда қымбат нәрсеңді, сән-салтанатқа керек…
Той - Тәңірдің қазынасы.
Негізгі мағынасы «Той - Тәңірдің қазынасы» деген мақал тойдың жай ғана қызық үшін жасалмайтынын білдіреді. Той — елдің…
Той - тоқшылық нышаны.
Негізгі мағынасы «Той - тоқшылық нышаны» деген мақал ел ішінде береке-бірлік бар кезде, халықтың тұрмысы түзеліп…
Той тондыға жарасады,
Ас аттыға жарасады.
Ас аттыға жарасады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — той кезінде киімің болса киіп, ас ішетін, яғни бар жағдайыңды орнымен…
Торқалы той, топырақты өлім.
Негізгі мағынасы «Торқалы той, топырақты өлім» — өмірдің екі үлкен кезеңін қатар атап өтетін мақал. Тура мағынасы…
Торқалы той, тұмарлы жүйрік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — торқалы, сән-салтанаты мол тойдың да, тұмар тағылған жүйріктің де қадірі…
«Той туралы» мақал-мәтелдер қазақтың қуаныш пен ортақ ризыққа негізделген салт-дәстүрін, тойдың тәрбиелік маңызын бейнелейді. Бұл санатта думанның сәні ғана емес, ағайынның арасы жақындап, елдің бірлігі бекитін сәттер туралы даналық ойлар жинақталған.
Тойға қатысты нақылдар қонақжайлық, жомарттық, ынтымақ, абырой мен жауапкершілік ұғымдарын ашады. Олар тойдың шынайы мәні — ысырапта емес, ниетте, сыйластықта, берекеде екенін еске салып, қуаныштың қадірін білуге үндейді.
Тойға қатысты нақылдар қонақжайлық, жомарттық, ынтымақ, абырой мен жауапкершілік ұғымдарын ашады. Олар тойдың шынайы мәні — ысырапта емес, ниетте, сыйластықта, берекеде екенін еске салып, қуаныштың қадірін білуге үндейді.