Жолсапар туралы 60
Жолсапар туралы қазақ мақал-мәтелдері жол, сапар, тәуекел мен қауіпсіздік жайлы даналықты жинақтайды.
60
Мақал-мәтел
22.6K
Қаралым
376
Орташа
Сұрыптау:
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы…
Дау мұраты - біту,
Сауда мұраты - ұту,
Қыз мұраты - кету,
Жол мұраты - жету.
Сауда мұраты - ұту,
Қыз мұраты - кету,
Жол мұраты - жету.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің өзіне лайық түпкі мақсаты бар екенін көрсетеді. Дауласқан істің ең жақсы шешімі…
Ер көрмеймін деген жерін үш көреді,
Ат баспаймын деген жерін үш басады.
Ат баспаймын деген жерін үш басады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қанша сақтанып, «бұндай жерге бармаспын, бұндай іске жоламаспын» десе де, өмірде сол…
Жол сұрамай жолға түспе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қандай іске кіріссе де, алдымен жөн-жосық сұрап, бағытын анықтап алу керегін айтады…
Жолға шықсаң сайлан,
Бес қаруыңды байлан.
Бес қаруыңды байлан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шығарда адам барлық керегін түгендеп, бес қаруын дайындап алу керек…
Тоғыз жолдың торабы сайрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғыз жолдың түйіскен жері, яғни көп жол тоғысқан орын. Астарлы мағынасы…
Әкең барда ел таны, көріп жүріп,
Атың барда жер таны, желіп жүріп.
Атың барда жер таны, желіп жүріп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға жастық шағында, мүмкіндік бар кезде көп көріп, көп үйрен деп кеңес береді. «Әкең…
Түскі асқа түстік жерден келеді,
Кешкі асқа күндік жерден келеді.
Кешкі асқа күндік жерден келеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түскі асқа жақын жерден келген адам уақытылы жетеді, ал кешкі асқа…
Жолаушы азығы жолда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққан адамның азығы жол үстінде қажет болады деген сөз. Астарлы…
Жол азабы - көр азабы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жол жүрудің машақаты өте ауыр екенін білдіреді. Тура мағынасында алыс сапардың шаршауы…
Барар жерің - Балқан тау,
Ол да біздің барған тау.
Ол да біздің барған тау.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның барар жері алыс, қиын не белгісіз болса да, ол жерге өзіміз де талай рет барып…
Алыс жүрсең де, жолмен жүр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қайда барсаң да, сапарыңды белгіленген жолмен, дұрыс бағытпен атқар…
Жүйрік ат - бірде ат, бірде қанат.
Негізгі мағынасы «Жүйрік ат - бірде ат, бірде қанат» деген мақалдың тура мағынасы — шапшаң, жүрдек ат кейде қарапайым…
Жолға шықсаң, азығыңды мол ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққанда азықты жеткілікті алып шығу. Астарлы мағынасы — кез келген…
Жол анасы - із.
Негізгі мағынасы «Жол анасы - із» деген мақалдың тура мағынасы — жолдағы бағытты ізбен табуға болады. Астарлы мағынасы…
Жол жолдасың Қыдыр болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сапарға шыққанда жолы ашық, жолдасы құтты, ісі сәтті болсын деген тілек білдіреді…
Аттың жалында, атанның қомында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауыр жолда, қиын кезеңде, ер жігіттің ел үшін, күнкөріс үшін тынымсыз еңбек етіп…
Жолдасты жол айырады.
Негізгі мағынасы Жолдасты жол айырады деген мақал адамның шынайы досы, серігі қиын сәтте, сапарда не жауапты істің…
Жолаушы пірі - баба Қайып.
Негізгі мағынасы «Жолаушы пірі - баба Қайып» деген мақал сапарға шыққан адамның жолы болсын, жолаушыға жебеу болсын…
Жолға шықсаң, жолдасыңды сайлап шық.
Негізгі мағынасы «Жолға шықсаң, жолдасыңды сайлап шық» деген мақалдың тура мағынасы — сапарға шығарда қасыңа сенімді…
Атың барда жер таны,
Асың барда ел таны.
Асың барда ел таны.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адамда аты-жөні, көлігі, жолға жарар мүмкіндігі бар кезде алыс жерлерді…
Қазақтың «өш» жер дегені көш жер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақтың «өш» деп айтқан жері шын мәнінде алыс, жүріп жету қиын…
Жолаушының кешіккеніне сүйін.
Негізгі мағынасы «Жолаушының кешіккеніне сүйін» деген мақал сырттай қарағанда жол жүрген адамның бөгелгеніне қуану…
Шөлде жүрген шөл таныр,
Жолда жүрген жол таныр.
Жолда жүрген жол таныр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — шөл далада жүрген адам шөлдің қиындығын жақсы біледі, ал жолда жүрген…
Жолаушыны жол,
Шеберді қол асырайды.
Шеберді қол асырайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр адамды өз ісі мен еңбегі асырайтынын білдіреді. Жолаушыға жол қажет болса, ол сапармен…
Ауылдан қырық қадам шыққасын
азамат мусәпір.
азамат мусәпір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ауылынан ұзап шықса, өзін жат жерде жүргендей сезінеді. Астарлы…
Ай жүр, аман жүр.
Негізгі мағынасы «Ай жүр, аман жүр» деген сөз — біреуге жолың болсын, сапарың сәтті болсын, аман-есен қайт деген ақ…
Ащы мен тұщыны татқан біледі,
Алыс пен жақынды жортқан біледі.
Алыс пен жақынды жортқан біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ащы мен тұщының, яғни әртүрлі дәмнің айырмасын оны татқан адам ғана…
Самарқанның сар жолы,
Бұланайдың тар жолы.
Бұланайдың тар жолы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — Самарқанға баратын жолдың сарғайған, кең де ашық болғанын, ал Бұланай…
Жатақ елде жау көп.
Негізгі мағынасы «Жатақ елде жау көп» деген мақалдың тура мағынасы — өз жұртың емес, бөтен елге барған адамға…
Із жолға жеткізер,
Жол елге жеткізер.
Жол елге жеткізер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ізге ерген адам жол табады, ал жол адамды елге, мақсатты жерге жеткізеді…
Жаз сайға қонба,
Қонба қырға қонба.
Қонба қырға қонба.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаз мезгілінде қонысты сайға да, қырға да орналастырма деген ой. Астарлы…
Бөрі азығы мен ұры азығы жолда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың да, ұрының да қорегі жол үстінде табылады. Астарлы мағынасы…
Жортуылшының басы жолда қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жортуылға, жорыққа шыққан адам жол үстінде қауіп-қатерге ұшырауы мүмкін…
Жігіт жақсысын жолда таны.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жігіттің жақсы не жаман екенін жол үстінде, сапарда, іс үстінде байқауға…
Кетер аяғым, кетпен таяғым.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам сапарға не жолға шыққанда аяғы жүреді, ал таяғы сүйеніш болады…
Екіндіде ел тастама.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: екінді уақытында, яғни күн еңкейіп, кеш бата бастаған шақта елден, ауылдан…
Арқандалған ат қазығына оралар.
Негізгі мағынасы Арқандалған ат еркін жүре алмайды да, ақырында өз қазығына қайта оралады. Бұл мақалдың тура мағынасы…
Жолмен жүрсең, жортып жүр,
Жортып жүрсең, жол өнер.
Жортып жүрсең, жол өнер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам ісін асықпай, бірақ ұқыпты, жинақы және мақсатпен атқару керегін меңзейді. Тура…
Жаяуға таяу жер де алыс.
Негізгі мағынасы Жаяу жүрген адамға аз қашықтықтың өзі ұзақ көрінеді. Бұл мақал тура мағынасында аяқпен жүрген кісіге…
Ең көп оқылған
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы…
Дау мұраты - біту,
Сауда мұраты - ұту,
Қыз мұраты - кету,
Жол мұраты - жету.
Сауда мұраты - ұту,
Қыз мұраты - кету,
Жол мұраты - жету.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің өзіне лайық түпкі мақсаты бар екенін көрсетеді. Дауласқан істің ең жақсы шешімі…
Ер көрмеймін деген жерін үш көреді,
Ат баспаймын деген жерін үш басады.
Ат баспаймын деген жерін үш басады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қанша сақтанып, «бұндай жерге бармаспын, бұндай іске жоламаспын» десе де, өмірде сол…
Жол сұрамай жолға түспе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қандай іске кіріссе де, алдымен жөн-жосық сұрап, бағытын анықтап алу керегін айтады…
Жолға шықсаң сайлан,
Бес қаруыңды байлан.
Бес қаруыңды байлан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шығарда адам барлық керегін түгендеп, бес қаруын дайындап алу керек…
«Жолсапар туралы» мақал-мәтелдер категориясы жолға шығу, бағыт таңдау, серік пен дайындық, уақыт пен сабыр сияқты сапардың маңызды қырларын сипаттайды. Бұл нақылдар көшпелі өмір тәжірибесінен туып, ұзақ жолдың сынағы мен жауапкершілігін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Мұндағы мақал-мәтелдер саяхаттағы тәуекелді өлшеуді, жол ережесін сақтауды, жолаушыға құрмет көрсетуді және мақсатқа адал болуды үйретеді. Жол үстіндегі қиындықты жеңу, алыстан ойлау, жоспар құру мен сақтық жасау туралы ойлар арқылы оқырманға рух беріп, күнделікті өмірдегі «жол» ұғымын да терең түсіндіреді.
Мұндағы мақал-мәтелдер саяхаттағы тәуекелді өлшеуді, жол ережесін сақтауды, жолаушыға құрмет көрсетуді және мақсатқа адал болуды үйретеді. Жол үстіндегі қиындықты жеңу, алыстан ойлау, жоспар құру мен сақтық жасау туралы ойлар арқылы оқырманға рух беріп, күнделікті өмірдегі «жол» ұғымын да терең түсіндіреді.