Жақсылық, жамандық туралы 2192
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2192
Мақал-мәтел
745.2K
Қаралым
339
Орташа
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер сен…
Су ішкен құдығыңа түкірме.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластайды…
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны…
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны…
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіреді…
Сұрыптау:
Абзал арын ойлайды,
Надан дүниеге тоймайды.
Надан дүниеге тоймайды.
Негізгі мағынасы Абзал адам ең алдымен арын, намысын, адамдық қадірін ойлайды. Ол үшін абырой — дүниеден қымбат. Ал…
Абыройлы болар жігіттің
Алғашқы ұрлығы ашылар.
Алғашқы ұрлығы ашылар.
Негізгі мағынасы Абыройлы, ел алдында жүзі жарық болар жігіттің жаман ісі ұзаққа бармайды. Мақал тура мағынасында…
Абыройы айрандай төгілді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір адамның не бір істің қадір-қасиеті, беделі, атағы қатты төмендеп, жұрт алдында мүлде…
Аға - бор, іні - тас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағалы-інілі қарым-қатынаста үлкеннің орны жұмсақ, мейірімді, кешірімді болатынын, ал інінің…
Ағайын алтау болса, адам тимейді,
Тура жүрсең, лебізің күймейді.
Тура жүрсең, лебізің күймейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі үлкен ойды қатар айтады. Біріншісі — адамның артында сүйеніш болатын ағайын-туыс көп…
Күнде бір мақал
«Жақсылық, жамандық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ағын су ақ татыр,
Ақ шабағы бал татыр.
Ақ шабағы бал татыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ағын судан дәмі таза, мөлдір су ішуге болады, ал ақ шабақтан дәмді, нәрлі…
Ағын судың арамдығы жоқ.
Негізгі мағынасы Ағын судың арамдығы жоқ деген мақалдың тура мағынасы — тоқтамай ағатын су лайланса да, ағып бара жатып…
Адал бала - ырысың,
Арам бала құрысын.
Арам бала құрысын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда ата-ананың, әулеттің шын ырысы — адал, тәрбиелі, жақсы мінезді бала екені айтылады. «Адал…
Адал дос жаныңды сақтайды,
Аяр дос малыңды сақтайды.
Аяр дос малыңды сақтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал шын дос пен екіжүзді, пайдакүнем адамды салыстырады. Адал дос сенің жан дүниеңді…
Адалдық аздырмас,
Арамдық бойды жаздырмас.
Арамдық бойды жаздырмас.
Негізгі мағынасы Адалдық адамды төмендетпейді, керісінше арын таза ұстап, абыройын сақтайды. Ал арамдыққа барған кісі…
Адалдың арқаны ұзын.
Негізгі мағынасы «Адалдың арқаны ұзын» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлы түрде айтылады. Мағынасы: адал…
Адал еңбек аздырмас,
Сұмдық бойды жаздырмас.
Сұмдық бойды жаздырмас.
Негізгі мағынасы Адал еңбек адамды төмендетпейді, қайта өсіреді, абыройын арттырады. Ал сұмдық, қулық-сұмдық, арам жол…
Адал еңбек елге жеткізер,
Арам еңбек елден кеткізер.
Арам еңбек елден кеткізер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адал еңбектің адамды да, қоғамды да алға бастыратынын айтады. Тура мағынасында: таза, маңдай…
Адал ниет аздырмайды,
Арамдық бойды жаздырмайды.
Арамдық бойды жаздырмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды тура жолдан тайдырмайтын күш — адал ниет екенін айтады. Егер ойың да, ісің де таза…
Адал ниет - ақ көйлек.
Негізгі мағынасы Адал ниет адамның ішкі тазалығы мен шынайы пиғылын білдіреді. Мақалдың тура мағынасында «ақ көйлек»…
Адал шындыққа тоқтайды.
Негізгі мағынасы Адал адам шындықтың алдында тоқтап, өтірікке, жалғандыққа бармайды. Бұл мақал тура мағынасында да…
Адам - адамға пана.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам екінші адамға қорған, тірек, сүйеніш бола алады деген сөз…
Адам аласы - ішінде,
Мал аласы - сыртында.
Мал аласы - сыртында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен малдың «жаман-жақсылығы» әртүрлі жерде көрінетінін салыстырады. Адамның мінезіндегі…
Адам баласы ит жанды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам баласының төзімді, шыдамды, қиындыққа көнбіс келетінін білдіреді. Тура мағынасында…
Адам басына әңгіртаяқ ойнатады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу болғанымен, астарында адамға ауыр соққы, қатал жаза, үлкен…
Адам болам десең,
Арыңды ақшаға сатпа.
Арыңды ақшаға сатпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ең басты құндылығы — ар-ұяты мен намысы екенін айтады. Тура мағынасында, адам өз…
Адамға адам жат емес.
Негізгі мағынасы «Адамға адам жат емес» деген мақалдың тура мағынасы — әр адам өзге адамнан бөлек, жат, сырт емес…
Адамға Алла береді ,
Адамның ниетіне қарай береді .
Адамның ниетіне қарай береді .
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның әр ісі мен тілегі ниетіне байланысты екенін білдіреді. Тура мағынасында: несібе…
Адамды адамгершілікке сүйрейтін - ақыл,
Адамды жамандыққа ұрындыратын - ашу.
Адамды жамандыққа ұрындыратын - ашу.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның дұрыс жол таңдауында ең басты екі күшті көрсетеді: ақыл мен ашу. Ақыл адамды…
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура…
Адам жаманнан жиренбей,
Жақсыны үйренбейді.
Жақсыны үйренбейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірде жақсы мінезді, дұрыс жолды өздігінен бірден таба салмайтынын айтады. Адам жаман…
Адам көңілінен азады, тілінен жазады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ең алдымен өз көңіл-күйі мен тілін тыйып ұстау керегін ескертеді. «Адам көңілінен…
Адам қатесіз болмайды,
От түтінсіз болмайды.
От түтінсіз болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қателесуі — табиғи құбылыс екенін айтады. Яғни, ешкім мінсіз емес, әр адам өмірінде…
Адам қатесіз болмас,
Көл бақасыз болмас.
Көл бақасыз болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам баласының қателеспей өмір сүрмейтінін айтады. Қате жіберу — адамның табиғи қасиеті…
Адам құлақтан азады, көңілден семіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезі мен рухани қалпы сыртқы сән-салтанатқа емес, ішкі дүниеге байланысты екенін…
Адамның жаманы бар,
Күннің жаманы жоқ.
Күннің жаманы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамда жаман қасиет те, жақсы қасиет те болады, ал күннің өзі жаман…
Адамның жүрген жері - абат.
Негізгі мағынасы «Адамның жүрген жері - абат» деген мақалдың тура мағынасы — адам бар жерде тіршілік қызады, орын…
Адамның жүрген жері - гүлстан.
Негізгі мағынасы «Адамның жүрген жері - гүлстан» деген мақал адамның жақсы мінезі, ізгі ісі, мәдениеті бар жерде береке…
Адамның көңілі бір атым насыбайдан қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көңілі кейде өте ұсақ, болмашы нәрседен-ақ суып қалатынын білдіреді. Тура…
Адамның құлқы түзелмей,
Құлпы түзелмейді.
Құлпы түзелмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі мінезі тығыз байланысты екенін айтады. «Құлқы» — адамның…
Адам өз қолын өзі кесе алмайды.
Негізгі мағынасы Адам өз қолын өзі кесе алмайды деген сөздің тура мағынасы — адам өз денесіне өзі қасақана зиян келтіре…
Адам туа жаман емес, жүре жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам баласының жаратылысынан жаман болып тумайтынын айтады. Тура мағынада, адам дүниеге…
Ажалды қарға бүркітпен ойнайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ажалға жақындаған, әлсіреген қарға бүркітпен ойнайтындай әлсіз де…
Ажалды тышқанға аш мысық тап келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аш жүрген мысық жолыққан тышқанды оңай олжа көреді, оны міндетті түрде…
Аз асқа жасауыл болма,
Көп асқа бөгеуіл болма.
Көп асқа бөгеуіл болма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды тамақты да, ырысты да орынсыз шектеуге, кедергі жасауға болмайтынын үйретеді. Тура…
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.