Оқу, білім, ғылым туралы 136
Оқу, білім, ғылым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ізденіс, еңбексүйгіштік, ақыл мен тәрбие құндылығы туралы нақылдар.
136
Мақал-мәтел
57K
Қаралым
419
Орташа
Ең көп оқылған
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке…
Шәр кітапты оқысаң,
Әр кітапты оқырсың.
Әр кітапты оқырсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кітап оқудың адамды білімге, зердеге, ой кеңдігіне жеткізетінін айтады. Тура мағынасында…
Ғалыммен жақын болсаң, қолың жетер,
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Негізгі мағынасы Ғалыммен аралассаң, одан білім, ақыл, дұрыс бағыт аласың. Оның сөзі мен ісі сені биікке жетелейді…
Жаста оқыған оқуың -
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді жастайынан меңгерудің маңызын айтады. Жас кезде оқыған нәрсе берік сақталып, санаға…
Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз…
Сұрыптау:
Адам болар бала алысқа қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, саналы болып өсетін бала өзіне алдағы өмірді ерте ойлап, алысқа…
Аз-аздан үйреніп дана болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен тәжірибенің бірден келмейтінін айтады. Адам аз-аздан үйреніп, біртіндеп ізденсе…
Ақпа құлаққа айтсаң, ағып кетеді,
Құйма құлаққа айтсаң, құйып алады.
Құйма құлаққа айтсаң, құйып алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді қабылдау қабілеті әр адамда әртүрлі болатынын айтады. Бір адамға айтылған ақыл-кеңес…
Ақыл азбайды, білім тозбайды.
Негізгі мағынасы Ақыл мен білім — адамға мәңгі серік болатын қымбат қазына. Ақыл уақыт өткен сайын ескірмейді…
Ақыл - дария, алсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Негізгі мағынасы Ақыл да, жер де — сарқылмас байлық. Ақылдың шегі жоқ: оны қанша қолдансаң да, қанша үйренсең де…
Сыйлық
Ең үздік 30 мақал — сыйлыққа
Telegram-ға жазылыңыз: 30 мақал мағынасы мен ойымен бірге PDF болып келеді
Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз…
Ақылды шалалығын байқатпайды,
Оқыған балалығын байқатпайды.
Оқыған балалығын байқатпайды.
Негізгі мағынасы Ақылды адам өз кемшілігін, әлсіздігін немесе балаң, жетілмеген тұсын көпке көрсетпей, сабырмен жасырып…
Ақыл көпке жеткізер,
Өнер көкке жеткізер.
Өнер көкке жеткізер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақыл мен өнердің адам өміріндегі орнын салыстырып көрсетеді. Ақыл адамды дұрыс жолға салып…
Ақыл - тозбайтын тон,
Білім - таусылмайтын кен.
Білім - таусылмайтын кен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақыл мен білімнің адам өміріндегі ең қымбат, мәңгілік құндылық екенін білдіреді. Тон тозып…
Алған сабағың біреу болсын,
Тоқығаның мың болсын.
Тоқығаның мың болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-ақ рет алған білімді, естіген ақылды жақсылап меңгерсең, ол көп…
Асырауын тапса адам болар,
Оқуын тапса білім қонар.
Оқуын тапса білім қонар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды адам ететін екі үлкен тірек — дұрыс кәсіп пен дұрыс оқу екенін айтады. Бірінші жолда…
Ат аяғынан, адам құлағынан семірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың аяғы жүріс-тұрыспен, қимылмен шынығып, семіреді, ал адамның құлағы…
Атпаз көрген ат таныр,
Ұстаз көрген хат таныр.
Ұстаз көрген хат таныр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат баптаған адам жылқының жайын біледі, ал ұстаз көрген адам хат…
Әрбір ғалым хакім емес,
Әрбір хакім ғалым.
Әрбір хакім ғалым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен даналықты бір нәрсе деп қарамауды ескертеді. Ғалым — көп оқыған, ізденген, ғылымды…
Бала өсті дегенше,
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың жай ғана өсіп, бойжеткені немесе ержеткені жеткіліксіз екенін айтады. Шын мәнінде…
Бастығың болса білімсіз,
Тындырар ісің тиімсіз.
Тындырар ісің тиімсіз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер басшыңның өзі білімсіз болса, істің нәтижесі де дұрыс шықпайды…
Белгі болса, жолдан адаспас,
Білімді болса, сөзден жаңылмас.
Білімді болса, сөзден жаңылмас.
Негізгі мағынасы Белгісі, бағдары бар адам жолда адаспайды; ал білімі, түсінігі бар адам сөйлегенде шатыспайды. Бұл…
Білгенге - «жыр», білмегенге - «дыр>>.
Негізгі мағынасы Білген адамға кез келген құбылыстың мәні ашық, түсінікті, қызық әрі пайдалы болады. Ал білмеген кісіге…
Білгенге - тоғыз, білмегенге - тоқсан тоғыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені түсінген адамға оның мәні аз ғана болып көрінеді, ал…
Білегіңе сенбе, біліміңе сен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға күшке емес, білімге сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында білектің күші бар, бірақ ол…
Білекті бірді жығар,
Білімді мыңды жығар.
Білімді мыңды жығар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал күш пен білімді салыстырады. Тура мағынада білегі күшті адам бір адамды жеңуі мүмкін, ал…
Білем десең, көре бер,
Көрем десең, жүре бер.
Көрем десең, жүре бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бір нәрсені шын түсінуі үшін тек сөзге сүйенбей, өз көзімен көріп, тәжірибеден өтуі…
Білім алмай «болдым» деме,
Еңбек етпей «толдым>> деме.
Еңбек етпей «толдым>> деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға білімсіз де, еңбексіз де өзіңді толық, жетілген санауға болмайтынын ескертеді. Тура…
Білім алып құрасын,
Еңбек етіп сұрасын.
Еңбек етіп сұрасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның арманы мен жетістігі бос қиялмен келмейтінін айтады. Алдымен білім алып…
Білім ауысады, ырыс жүғысады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің бір адамда ғана қалып қоймай, басқаларға да беріліп, тарайтынын білдіреді. Адам…
Білім - бақтың жібермейтін қазығы,
Білімсіз бақ - әлдекімнің азығы.
Білімсіз бақ - әлдекімнің азығы.
Негізгі мағынасы Білім адамның бақ-берекесін ұстап тұратын мықты қазыққа теңеледі. Яғни, білімді адам өз ырысын…
Білім - дария көл,
Надандық - сусыз шөл.
Надандық - сусыз шөл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің шексіз, терең де мол байлық екенін айтады. Дария мен көл қалай суға толы болса…
Білімді әр нәрсенің байыбын айтады,
Білімсіз біреудің айыбын айтады.
Білімсіз біреудің айыбын айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді адам кез келген істің мәнін, себебін, түп төркінін дұрыс түсіндіріп, байыппен…
Білімді бесіктен тесікке дейін ізде.
Негізгі мағынасы Білімді адам оқу мен үйренуді өмір бойы тоқтатпау керек деген ой айтылады. Тура мағынасында бесіктен…
Білімдіге дүние жарық,
Білімсіздің күні кәріп.
Білімсіздің күні кәріп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің адамның өмірін жарық қылып, жолын ашатынын айтады. Білімді адам заттың сырын…
Білімдіден ақыл шығар,
Ақылдан нақыл шығар.
Ақылдан нақыл шығар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен ойдың тығыз байланысын көрсетеді. Білімді адам көп оқып, көп көріп, көп тәжірибе…
Білімдінің аты өсер,
Білімсіздің аты өшер.
Білімсіздің аты өшер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді адамның аты мен абыройы уақыт өткен сайын арта түсетінін, ал білімсіз, надан адамның…
Білімді өлсе, қағазда аты қалады,
Ұста өлсе, артында заты қалады.
Ұста өлсе, артында заты қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен қолөнердің, ой еңбегі мен іс еңбегінің мәңгілік із қалдыратынын айтады. Білімді…
Білімді өлсе, қағазда аты қалар,
Ұста өлсе, істеген заты қалар.
Ұста өлсе, істеген заты қалар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен өнердің, еңбек пен шеберліктің адамнан кейін де қалатын ізі бар екенін айтады…
Білімді ұстаз бермеген , білікті Құдай береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға білімді ұстаз бермесе де, білікті, дарынды ететін қасиетті…
Білім - ер азығы,
Ер -ел қазығы.
Ер -ел қазығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен ер азаматтың өмірдегі орнын қатар көрсетеді. «Білім – ер азығы» дегені: адамды…
Білім - ердің дәулеті.
Негізгі мағынасы Білім — адамның ең үлкен байлығы, ер жігіттің шын дәулеті. Мұнда «дәулет» тек мал-мүлік не ақша емес…
Білімі жоқ ұл - жұпары жоқ гүл.
Негізгі мағынасы Білімсіз адам, әсіресе жас ұрпақ, сырттай көрікті болғанымен, ішкі мәні кем болады деген ой айтылады…
Білім іздеген өсер,
Бүлік іздеген өшер.
Бүлік іздеген өшер.
Негізгі мағынасы Білім іздеген адам үнемі алға басып, ойы да, өмірі де кеңейеді. Ал бүлік, дау-дамай, араздық іздеген…
Білім қымбат, білу қымбат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің де, оны меңгеруге жеткізетін танымның да өте бағалы екенін айтады. Тура мағынасында…
«Оқу, білім, ғылым туралы» мақал-мәтелдерде білімнің адам өміріндегі орны, оқудың қиындығы мен жемісі, ұстаз бен шәкірт туралы ой түйілген. Бұл нақылдар білімді таусылмайтын байлық, ал оқуды табандылықты қажет ететін еңбек деп біледі, білмегенді сұраудан ұялмауға, үздіксіз үйренуге шақырады.
«Оқу - инемен құдық қазғандай» мақалы оқудың көп еңбек пен шыдамды талап ететінін айтады. «Ұстаздан шәкірт озар» шәкірттің өз ұстазынан асып түсетінін білдіреді. «Өз білмегеніңді кісіден сұра, Үлкен болмаса, кішіден сұра» білмегенді жасырмауға үйретеді, ал «Ақыл - тозбайтын тон, Білім - таусылмайтын кен» ақыл мен білімді мәңгілік байлыққа теңейді.
Бұл мақалдарды Білім күні, Ұстаздар күні, оқу мен мамандық тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда қолдануға болады. Кітап туралы мақалдар «Кітап туралы» бөлімінде жинақталған.
«Оқу - инемен құдық қазғандай» мақалы оқудың көп еңбек пен шыдамды талап ететінін айтады. «Ұстаздан шәкірт озар» шәкірттің өз ұстазынан асып түсетінін білдіреді. «Өз білмегеніңді кісіден сұра, Үлкен болмаса, кішіден сұра» білмегенді жасырмауға үйретеді, ал «Ақыл - тозбайтын тон, Білім - таусылмайтын кен» ақыл мен білімді мәңгілік байлыққа теңейді.
Бұл мақалдарды Білім күні, Ұстаздар күні, оқу мен мамандық тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда қолдануға болады. Кітап туралы мақалдар «Кітап туралы» бөлімінде жинақталған.