Құда туралы 40
Құда туралы мақал-мәтелдер құдалық, туыстық және сыйластық мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.
40
Мақал-мәтел
17.6K
Қаралым
439
Орташа
Ең көп оқылған
Құданың құдасы - құнан қойдың сорпасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың да өз сатылары, өз жақындығы бар екенін аңғартады. Тура мағынасында алыстау…
Құда - мың жылдық,
Күйеу - жүз жылдық.
Күйеу - жүз жылдық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құда-жекжаттың арасы ұзақ сақталатынын білдіреді. Тура мағынасында құдалық — екі әулеттің…
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын…
Жиеннің назары жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жиеннің назары, яғни көңілі мен талабына бейжай қарауға болмайтынын аңғартады. Тура…
Алыс жермен құда болсаң,
Түйе-түйе ас келер;
Жақын жермен құда болсаң,
Түйе-түйе сөз келер.
Түйе-түйе ас келер;
Жақын жермен құда болсаң,
Түйе-түйе сөз келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың да жақындық пен қашықтыққа қарай әртүрлі нәтиже беретінін аңғартады. Алыс жермен…
Сұрыптау:
Ағайын мен жекжат арасын,
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстар мен құдандалы-жекжаттың арақатынасы кейде өте болмашы нәрседен бұзылатынын…
Ағайынның қызығы - алыс-беріс,
Құдалықтың қызығы - барып-келіс.
Құдалықтың қызығы - барып-келіс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстық пен құдалық қатынастың берік болуы аралас-құралас, алыс-беріс арқылы нығаятынын…
Алыс жермен құда болсаң,
Түйе-түйе ас келер;
Жақын жермен құда болсаң,
Түйе-түйе сөз келер.
Түйе-түйе ас келер;
Жақын жермен құда болсаң,
Түйе-түйе сөз келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың да жақындық пен қашықтыққа қарай әртүрлі нәтиже беретінін аңғартады. Алыс жермен…
Аты, тоны бар кісі
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қоғаммен араласуға, ел ішіндегі салт-дәстүрге қатысуға жетелейтін нәрсе — оның өз…
Бажа бажаны көрсе, басы қышиды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бажа мен бажа арасындағы қарым-қатынастың ерекше, бір жағынан жақын, бір жағынан сынаққа…
Күнде бір мақал
«Құда туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Бай мен бай құда болса, достасады,
Бай мен кедей құда болса, қастасады.
Бай мен кедей құда болса, қастасады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың бәріне бірдей емес екенін аңғартады. Тура мағынасында, екі бай құда болса…
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын…
Баймен құда болсаң, шіренер,
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай адаммен құдандалы болсаң, оның дәулеті мен мансабына сүйеніп, өзің де шіреніп, паңдануға…
Біреу болса - құда, екеу болса - ұя.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз адам көрші-көлеммен, ел-жұртпен араласып, сыйласса — құдадай…
Жабыны жауға мінбе жалы бар деп,
Жаманмен құда болма малы бар деп.
Жаманмен құда болма малы бар деп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: сырт көзге жылтыраған, жалы бар жабы аттың бәрі мінуге жарай бермейді, ал…
Жарлымен құда болғанша,
Баймен барымталас бол.
Баймен барымталас бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей адаммен құдандалы болғаннан гөрі, бай адаммен тартысқа, қақтығысқа…
Жиен мыңнан, күйеу жүзден үлкен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мәні өте терең. Қазақ ұғымында жиен де, күйеу де өз…
Жиеннің назары жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жиеннің назары, яғни көңілі мен талабына бейжай қарауға болмайтынын аңғартады. Тура…
Кәдесіз күйеу болса да,
Жасаусыз қыз болмайды.
Жасаусыз қыз болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: күйеу жағының кәдесі, яғни тартуы не сыйы болмаса да, қыз жағының жасауы…
Қойдың басы - құданың асы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақ дастарқанында қойдың басы ең қадірлі ас болып, оны құдаға тарту…
Құда болғанша, құлы мен биін сұрас,
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалыққа адамды асықпай, әуелі жөндеп танып барып бар деген ой айтады. «Құда болғанша, құлы…
Құда болғанша хал-жайын сұрас,
Құда болған соң, қолда барымен сыйлас.
Құда болған соң, қолда барымен сыйлас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қадірін алдын ала түсініп, кейін сыйластықты сақтауды үйретеді. Тура мағынасында…
Құда болдым дедің бе,
Құйрық-бауыр жедің бе?
Құйрық-бауыр жедің бе?
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың жай ғана сөз емес, екі әулеттің арасындағы берік келісім, сыйластық пен…
Құдағи құрдасыңдай болсын,
Құдаң шын досыңдай болсын.
Құдаң шын досыңдай болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың жарасымын, сыйластықтың беріктігін айтады. Құдағи мен құда тек ресми туыс емес…
Құда да тыныш, құдағи да риза.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалық қатынастың жарасымын, екі жақтың да көңілі тоқ, реніші жоқ, сыйластығы берік…
Құдай қосқан құда болады,
Пайғамбар қосқан дос болады.
Пайғамбар қосқан дос болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалық пен достықтың кездейсоқ емес, киелі байланыс екенін білдіреді. Тура мағынасында құда…
Құда - Құдайдың аты.
Негізгі мағынасы «Құда - Құдайдың аты» деген мақал құдалықтың қазақ өмірінде өте жоғары, қасиетті байланыс саналатынын…
Құда - мың жылдық,
Күйеу - жүз жылдық.
Күйеу - жүз жылдық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құда-жекжаттың арасы ұзақ сақталатынын білдіреді. Тура мағынасында құдалық — екі әулеттің…
Құдандалының малы бір,
Айтулы достың жаны бір.
Айтулы достың жаны бір.
Негізгі мағынасы Құдандалы, яғни құда-жекжат болған адамдардың арасы тек таныстық емес, туыстыққа жақын байланыс…
Құданы Құдай қосады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құдалықтың, яғни екі жақтың құдаласуы адамның өз еркімен ғана емес…
Құданы Құдай қосады,
Досты періште қосады.
Досты періште қосады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құда-жекжаттықтың, туыстық байланыстардың жай ғана адам таңдауы емес, үлкен тағдырлы, мәнді…
Құданың белгісі - сыйыс,
Қоныс белгісі - бейіт.
Қоныс белгісі - бейіт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі ойды қатар жеткізеді. Біріншісі — құда-жекжаттың белгісі сыйластық пен сыйысуда…
Құданың дәмі - құйрық-бауыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықта, құданың сыбағасы мен сый-кәдесінде берілетін дәмнің орны бөлек екенін білдіреді…
Құданың құдасы - құнан қойдың сорпасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың да өз сатылары, өз жақындығы бар екенін аңғартады. Тура мағынасында алыстау…
Құдаңа бола Құдайыңнан айырылма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстық, құдандалық немесе адаммен арадағы сыйластық үшін өз ар-ожданынан, сенімінен, дұрыс…
Құдасымен Құдай ұрған ұрысады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың аса нәзік, сыйлы қарым-қатынас екенін білдіреді. Тура мағынасында құда болып…
Құдашамен құда ойнар,
Қу шөппен бөрі ойнар.
Қу шөппен бөрі ойнар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құда-құдашаның бір-бірімен әзілдесіп, қалжыңдасып, еркін араласатынын…
Құл құдасын табады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ең төмен, ең қарапайым адам да өзіне лайық, өз дәрежесіне сай адаммен…
Құм төбе болмас,
Күйеу бала ұл болмас.
Күйеу бала ұл болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құм көп болса да, одан биік, орнықты төбе шықпайды; сол сияқты күйеу бала…
Құрбысының асқаны құдасынан білінер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның қадірі мен деңгейі қасында жүрген, араласқан ортасы арқылы…
Қызды таныс алады,
Таныс алмаса, қоныс алады.
Таныс алмаса, қоныс алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалық, қыз айттыру, отбасын құру ісінде таныстық пен араластықтың үлкен рөл атқаратынын…
Төрт аяқтыда бота тату,
Адам баласында бажа тату.
Адам баласында бажа тату.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдар арасындағы жақындық пен жарасымды байланысты аңғартады. Тура мағынасында, төрт аяқты…
Төс - күйеудің,
Құймышақ - қыздың сыбағасы.
Құймышақ - қыздың сыбағасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз бен күйеу баланың орны мен үлесін ишарамен танытады. Тура мағынада айтқанда, мал…
Түйе тұзға келер,
Күйеу қызға келер.
Күйеу қызға келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе тұзды жерге тартылып келеді, ал күйеу қалыңдығын, яғни қыз жағын…
Ұлыңды алып қыз берсе - қорлағаны Құдайдың,
Қызыңды алып ұл берсе - сыйлағаны Құдайдың.
Қызыңды алып ұл берсе - сыйлағаны Құдайдың.
Негізгі мағынасы Мақалдағы «алу» мен «беру» — Құдайдың баланы алуы, яғни бала шетінеуі, мен жаңа бала беруі. Тура…
Бұл бөлімде құда-жекжатқа қатысты қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Құдалық – екі әулетті жақындастыратын берік байланыс, ал мақал-мәтелдер сол байланыстың қадір-қасиетін, әдеп пен жөн-жоралғыны ұрпаққа ұқтырады.
Құда туралы нақылдарда сый-құрмет, татулық, мәміле, бірлік секілді ұғымдар жиі айтылады. Олар құдалар арасындағы қарым-қатынасты реттеуге, сөз мәдениетін сақтауға және отбасылық дәстүрді құрметтеуге бағыт береді.
Бұл мақал-мәтелдер той-томалақта, құдалық келісімінде, үлкендер сөзінде жиі қолданылып, тәрбиелік мағына береді. Саналы ой мен қысқа түйін арқылы адамдарды жарасым мен өзара жауапкершілікке шақырады.
Құда туралы нақылдарда сый-құрмет, татулық, мәміле, бірлік секілді ұғымдар жиі айтылады. Олар құдалар арасындағы қарым-қатынасты реттеуге, сөз мәдениетін сақтауға және отбасылық дәстүрді құрметтеуге бағыт береді.
Бұл мақал-мәтелдер той-томалақта, құдалық келісімінде, үлкендер сөзінде жиі қолданылып, тәрбиелік мағына береді. Саналы ой мен қысқа түйін арқылы адамдарды жарасым мен өзара жауапкершілікке шақырады.