Жазмыш туралы 426
Жазмыш туралы мақал-мәтелдер тағдыр, бұйрық пен өмір сынағын түсіндіріп, сабыр мен үмітке үндейді.
426
Мақал-мәтел
151.6K
Қаралым
355
Орташа
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің…
Таудай талап бергенше,
Бармақтай бақ бер.
Бармақтай бақ бер.
Негізгі мағынасы Таудай талап бергенше, бармақтай бақ бер деп адам тағдырдан, Жаратушыдан тілейді. Мақал үлкен…
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
Негізгі мағынасы Таң атқысы келмесе де, күн шығып, оны атқызбай қоймайды. Мақал болатын нәрсенің болмай қоймайтынын…
Уайым түбі - тұңғиық,
Батасың да, кетесің.
Тәуекел түбі - желқайық,
Мінесің де, өтесің.
Батасың да, кетесің.
Тәуекел түбі - желқайық,
Мінесің де, өтесің.
Негізгі мағынасы Уайымның түбі — тұңғиық: оған берілсең, батып, жоқ боласың. Тәуекелдің түбі — желқайық: оған мінсең…
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгеріп…
Сұрыптау:
Ағын су өлмейді,
Асқар тау өлмейді,
Ай мен Күн өлмейді,
Қара Жер өлмейді.
Асқар тау өлмейді,
Ай мен Күн өлмейді,
Қара Жер өлмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің мәңгі жалғасатын құбылыстарын айтып, табиғаттағы кей нәрселердің өлмейтін…
Адам асыққанмен Алла асықпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қанша асықса да, істің бәрі өз уақытында, Жаратқанның құзырындағы тәртіппен болады…
Адам бақтың қонғанын білмейді
ұшқанын біледі.
ұшқанын біледі.
Негізгі мағынасы Адам бақтың басына қонғанын байқамайды, ұшып кеткенде ғана біледі. Мақал адамның бар нәрсені…
Адам баласы зарыға бермейді,
Ит баласы зорыға бермейді.
Ит баласы зорыға бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдегі ауырлық пен қысымның мәңгілік еместігін білдіреді. Адам қандай қиындық көрсе де…
Адам баласы қайғысыз болмас,
Қайғысыз адам адам да болмас.
Қайғысыз адам адам да болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінде қайғы да, қиындық та болатынын айтады. Яғни, тіршілікте уайымсыз, мұңсыз адам…
Күнде бір мақал
«Жазмыш туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Адам басына бір Алла .
Негізгі мағынасы Әр адамның басында бір Алла бар: әркімнің тағдыры Жаратушының қолында, әркім Құдай алдында өзі жауап…
Адам ғұмыры қамшы сабындай (қысқа).
Негізгі мағынасы Адам ғұмыры қамшының сабындай қысқа: ұзақ көрінген өмір артына қарағанда бір қарыс қана болып шығады…
Адам жылап туады,
Жылап өледі.
Жылап өледі.
Негізгі мағынасы Нәресте дүниеге келгенде жылап туады, ал адам дүниеден өткенде оның артында туыстары жылап қалады…
Адамзат бүгін адам, ертең топырақ.
Негізгі мағынасы Бүгін тірі жүрген адам ертең қайтыс болып, топыраққа айналады. Мақал ажал алдында бәрі тең екенін…
Адам - керуен, өмір - жол.
Негізгі мағынасы Адам — жолдағы керуен, ал өмір — сол керуен жүріп өтетін ұзақ жол. Керуен бір жерге мәңгі тоқтамайды…
Адам қайғысы - заман қайғысы.
Негізгі мағынасы Жеке адамның басына түскен қайғы көбіне оның заманының қайғысы: соғыс, аштық, жұт, әділетсіздік әр…
Адамның басы - Алланың добы .
Негізгі мағынасы Адамның басы — Алланың добы: адам тағдырдың қолында, ойыншықтағы доптай, бірде жоғары ұшады, бірде…
Адамның дегені болмайды ,
Алланың дегені болады.
Алланың дегені болады.
Негізгі мағынасы Адамның айтқаны, қалағаны әрдайым бола бермейді, ал Алланың дегені міндетті түрде болады. Мақал адам…
Адам ойлайды, Құдай шешеді.
Негізгі мағынасы Адам жоспар құрып, ойлап-толғайды, бірақ соңғы шешім Құдайдың қолында. Мақал адамның ерік-жігері мен…
Адам үш күннен кейін көрге де үйренеді.
Негізгі мағынасы Адам үш күннен кейін көрге де үйренеді — яғни ең жайсыз, ең ауыр жағдайдың өзіне де уақыт өте келе…
Ажал ажарыңа да, базарыңа да қарамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы көркіне де, дәулет-байлығына да ажалдың қарамайтынын айтады. Яғни өлім…
Ажал айтып келмейді,
Бір адамға екі өмір
Тағдыр әсте бермейді.
Бір адамға екі өмір
Тағдыр әсте бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің өткінші екенін, өлімнің алдын ала ескертпей келетінін білдіреді. Ажал адамға хабар…
Ажал Алладан, амалы адамнан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірінде бәрі өз қолында емес екенін білдіреді. Ажал, яғни өлім — Алланың жазуы, оны…
Ажал біреуді азаптан құтқарады,
Біреуді қыршынынан қияды.
Біреуді қыршынынан қияды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмір мен өлімнің әр адамға әртүрлі келетінін білдіреді. Біреуге ажал ауыр азаптан, дерттен…
Ажалда жаңылыс жоқ.
Негізгі мағынасы «Ажалда жаңылыс жоқ» деген мақал адамның ажалы, яғни өлім уақыты Алланың жазуымен болады деген ойды…
Ажалдан ақша беріп құтыла алмайсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өлімнен, яғни ажалдан, ақша төлеу арқылы құтыла алмайды. Астарлы…
Ажалдан қорықпа, аңнан қорық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өлімнен емес, далада кезігетін жабайы аңнан сақтансын деген ескерту…
Ажал деген - атқан оқ,
Бір Алланың қақпаны.
Бір Алланың қақпаны.
Негізгі мағынасы Ажалдың келуі — атылған оқтай тез, кенет және қайтарымсыз екенін білдіреді. Бұл жерде тура мағынада…
Ажалды киік адырға қашар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: өлімге немесе ажалға жақындаған киік қауіптен қашып, биік адырға қарай…
Ажалды киіктің аяғы тыным таппас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ажал жақындаған киік тыным таппай, дамылсыз жортады. Астарлы мағынасы…
Ажалды өле ме, ауру өле ме?
Негізгі мағынасы «Ажалды өле ме, ауру өле ме?» деген мақал адам өміріндегі өлімнің бір ғана себептен емес, әртүрлі…
Азаптан қашсаң, дозаққа ұшырарсың.
Негізгі мағынасы Азаптан қашсаң, дозаққа ұшырарсың дейді: аз ғана қиындықтан қашқан адам кейін одан да ауыр бәлеге тап…
Азын ашпай жарлы өлер,
Көбін ашпай бай өлер.
Көбін ашпай бай өлер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адам қолындағы азын да жеп бітірмей, аштан өліп кетуі мүмкін; бай…
Ай арасы - толас.
Негізгі мағынасы «Ай арасы - толас» деген мақал уақыттың өз ырғағы бар екенін, әр істің өз кезеңі мен тынысы болатынын…
Айдың жартысы жарық,
жартысы қараңғы.
жартысы қараңғы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — айдың бір бөлігі жарық болып көрініп, екінші бөлігі қараңғы күйде болуы…
Ай күннен артық,
Күндіз Күнсіз де жарық.
Күндіз Күнсіз де жарық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — айдың жарығы түнде көрінсе, күннің нұры күндіз бәрін айқын етеді; ал…
Айы жеткен айында,
Күні жеткен күнінде өледі.
Күні жеткен күнінде өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өз уақыты, өз мерзімі бар екенін білдіреді. Тура мағынасында айы мен күні жеткен…
Ақ ақталар, қара байланар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ нәрсе ағарып, тазарады, ал қара нәрсе байланады, яғни дақ, қараю…
Аққан судың да бір тоқтауы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ағып жатқан су да бір жерде тоқтап, арнасына сыйып, тынышталады. Астарлы…
Ақсақ түйенің аузына,
Жел айдаған қаңбақ түсер.
Жел айдаған қаңбақ түсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүре алмай қалған ақсақ түйенің аузына жел айдаған қаңбақ келіп түседі…
Ақша қарда көп жүрсең,
Көзің бір күн қарығар.
Алыс жерде көп жүрсең,
Көңілің бір тарығар.
Көзің бір күн қарығар.
Алыс жерде көп жүрсең,
Көңілің бір тарығар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұзақ уақыт бір ортада, бір қалыпта не бірсарынды жағдайда көп жүре берудің зиянын ескертеді…
Алғыға қарап пікір ет,
Соңғыға қарап шүкір ет.
Соңғыға қарап шүкір ет.
Негізгі мағынасы Мақал адамға өз жағдайын дұрыс бағалауды үйретеді. «Алғы» — алда кеткен, өзіңнен озған адам, ал…
Алдымен атыңды тұсаула,
Кейін Құдайға тапсыр.
Кейін Құдайға тапсыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген іске кіріспей тұрып, алдымен өзіңнің қолыңнан келетін сақтық пен дайындықты жасау…
Алдырар күні жаздырар.
Негізгі мағынасы Алдыратын күні адам жаңылады, қателеседі дейді. Мақал шығынның көбіне бейқамдықтан келетінін айтады…
Алла ісінде арман жоқ,
Табылған сөзде жалған жоқ.
Табылған сөзде жалған жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды шындыққа, тәубеге және сенімге шақырады. Бірінші жолда Алланың ісінде, яғни…
«Жазмыш туралы» санатындағы қазақ мақал-мәтелдері тағдырдың жазуы, адамға бұйырған несібе, өмір жолындағы бұралаңдар мен сынақтардың мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл нақылдар халықтың дүниетанымын, Алланың бұйрығына илану мен адамның ниеті, еңбегі арасындағы байланысын танытады.
Мұндай мақалдар қиындыққа мойымай, сабыр сақтауға, жақсылықтан үміт үзбеуге шақырады. Сондай-ақ тағдырды сылтау етпей, әрекет пен жауапкершілікті қатар ұстауды еске салып, өмірдің әр кезеңінде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Мұндай мақалдар қиындыққа мойымай, сабыр сақтауға, жақсылықтан үміт үзбеуге шақырады. Сондай-ақ тағдырды сылтау етпей, әрекет пен жауапкершілікті қатар ұстауды еске салып, өмірдің әр кезеңінде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.