Денсаулық, дерт, қасірет туралы 152
Денсаулық, дерт, қасірет туралы қазақ мақал-мәтелдері өмірдің қадірін, саулықтың бағасын ұқтырады.
152
Мақал-мәтел
55.6K
Қаралым
365
Орташа
Ең көп оқылған
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық…
Он екі мүшең сау болса,
Қара басың ханмен тең.
Қара басың ханмен тең.
Негізгі мағынасы Он екі мүшең сау болса, адамның ең үлкен байлығы — денсаулық екенін білдіреді. Тәні аман, дені бүтін…
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді…
Ет - етке, сорпа - бетке.
Негізгі мағынасы Ет етке барады, яғни денеге күш-қуат, бұлшық ет болып қосылады; сорпа бетке шығады — адамның жүзіне…
Жан жарасына уақыт емші.
Негізгі мағынасы Жақынынан айырылу, сатқындық, үлкен сәтсіздік адамның жанын жаралайды, мұндай жараға дәрі табылмайды…
Сұрыптау:
Адамды аздыратын - дерт,
Жерді аздыратын - өрт.
Жерді аздыратын - өрт.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға дерт түссе, оның әлсіреп, күйі кететіні; ал жерге өрт түссе, оның…
Ажал ажарыңа да, базарыңа да қарамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы көркіне де, дәулет-байлығына да ажалдың қарамайтынын айтады. Яғни өлім…
Ажал айтып келмейді,
Бір адамға екі өмір
Тағдыр әсте бермейді.
Бір адамға екі өмір
Тағдыр әсте бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің өткінші екенін, өлімнің алдын ала ескертпей келетінін білдіреді. Ажал адамға хабар…
Ажал біреуді азаптан құтқарады,
Біреуді қыршынынан қияды.
Біреуді қыршынынан қияды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмір мен өлімнің әр адамға әртүрлі келетінін білдіреді. Біреуге ажал ауыр азаптан, дерттен…
Ажалда жаңылыс жоқ.
Негізгі мағынасы «Ажалда жаңылыс жоқ» деген мақал адамның ажалы, яғни өлім уақыты Алланың жазуымен болады деген ойды…
Күнде бір мақал
«Денсаулық, дерт, қасірет туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ажалдан ақша беріп құтыла алмайсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өлімнен, яғни ажалдан, ақша төлеу арқылы құтыла алмайды. Астарлы…
Ажалды киіктің аяғы тыным таппас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ажал жақындаған киік тыным таппай, дамылсыз жортады. Астарлы мағынасы…
Ажалды өле ме, ауру өле ме?
Негізгі мағынасы «Ажалды өле ме, ауру өле ме?» деген мақал адам өміріндегі өлімнің бір ғана себептен емес, әртүрлі…
Азған денеге ауру үйір.
Негізгі мағынасы Азған дене — күтімі кеміп, әлсіреген, титықтаған, саулығы төмендеген адамды білдіреді. Мақалдың тура…
Аз күйікті ас басады.
Негізгі мағынасы Күйік — жүректі күйдірген уайым, мұң, кейіс. Мақал аз, жеңіл уайымды ас басады дейді: шаршап, ренжіп…
Айналдырған ауру алмай қоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды айналдырып, шыр айналдыратын ауру ақыры жеңіп тынады. Астарлы…
Аман болса бұл басым,
Тағы шығар бұл шашым.
Тағы шығар бұл шашым.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бас аман болса, шаш қайта өседі. Астарлы мағынасы: адамның ең басты…
Амандықта қадір жоқ,
Алдырған соң білерсің.
Денсаулықта қадір жоқ,
Ауырған соң білерсің.
Жақсылықта қадір жоқ,
Айырылып қалғанда білерсің.
Алдырған соң білерсің.
Денсаулықта қадір жоқ,
Ауырған соң білерсің.
Жақсылықта қадір жоқ,
Айырылып қалғанда білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қолындағы бар игіліктің қадірін көбіне жоғалтқанда ғана түсінетінін айтады. Амандық…
Апат айтып келмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кенеттен болатын қиындық пен қасірет алдын ала ескертіп келмейтінін білдіреді. Адам өмірінде…
Аруанаға жүгіңді арт,
Белі талмастан бұрын.
Денсаулықтың қадірін біл,
Науқастанбастан бұрын.
Белі талмастан бұрын.
Денсаулықтың қадірін біл,
Науқастанбастан бұрын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға алдын ала қамданып, мүмкіндік барда денсаулықтың қадірін білу керек екенін үйретеді…
Арық семіреді,
Ауру жазылады.
Ауру жазылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арық мал да уақыт өте семіріп, ауру адам да жазылып кетуі мүмкін. Астарлы…
Арықты күтсең - тойынар,
Кәріні күтсең - қойылар.
Кәріні күтсең - қойылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арық малды жақсылап бағып-күтсең, ол семіріп, тойынады; ал кәрі адамға…
Арымақ, семірмек - көңілден.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі күйі, көңілдің әсері денсаулық пен сыртқы түрге де ықпал ететінін білдіреді…
Ас - адамның арқауы.
Негізгі мағынасы Тоқымадағы арқау жіп матаны біріктіріп ұстағандай, тамақ адамның денесі мен күшін ұстап тұрады. Ас…
Ас ішсең, атауыңдай іш,
Ауырсаң, мұрттай ұш.
Ауырсаң, мұрттай ұш.
Негізгі мағынасы «Атау» — адамның өлер алдындағы ең соңғы асы. «Ас ішсең, атауыңдай іш» деген сөз әр асты соңғы асыңдай…
Асқынған ауру насырға шабады.
Негізгі мағынасы Асқынған ауру уақытында емделмесе, ушығып, күшейіп кетеді. Бұл мақалдың астарлы мағынасы да осындай…
Ас тұрған жерде ауру болмайды.
Негізгі мағынасы Ас тұрған, яғни тамағы жеткілікті үйге ауру жоламайды. Тоқ адамның денесі қуатты, суыққа да, жұқпалы…
Ат қадірін білмесең,
Жаяушылық берсін жазаңды.
Ас қадірін білмесең,
Ашаршылық берсін жазаңды.
Жаяушылық берсін жазаңды.
Ас қадірін білмесең,
Ашаршылық берсін жазаңды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ат пен ас сияқты өмірлік маңызды екі құндылықтың қадірін білуді үйретеді. Тура мағынасында…
Ат қартайса, есекпен достасады,
Ер қартайса, төсекпен достасады.
Ер қартайса, төсекпен достасады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен жылқының қартайғандағы қалпын салыстырып айтады. Тура мағынасы: ат қартайғанда…
Ауру - азығымен.
Негізгі мағынасы «Ауру - азығымен» деген мақал адамның дертке шалдығуы көбіне өз тамағының, күнделікті ішіп-жейтiн…
Ауру - астан.
Негізгі мағынасы «Ауру - астан» мақалының тура мағынасы — кейбір дерттің себебі адамның жеген асы, ішкен тағамы болуы…
Ауру атанды да жығады.
Негізгі мағынасы «Ауру атанды да жығады» деген мақалдың тура мағынасы — ауру, әлсіздік тіпті күшті деген аянбайтын атты…
Ауру берген Құдай әл де береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адамға келген ауруды да, оны жеңілдететін немесе жазатын күшті де Құдай…
Ауруды жасырма, әшкере қылады,
Өлімді жасырма, масқара қылады.
Өлімді жасырма, масқара қылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал шындықты жасырудың пайда бермейтінін айтады. Ауруды адам уақытында айтпаса, ол асқынып…
Аурудың алдын ал.
Негізгі мағынасы «Аурудың алдын ал» деген мақал адамның денсаулығын сақтауды, сырқатқа ұрындырмай тұрып сақтануды…
Аурудың да атасы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әр аурудың пайда болуына бір себеп, бір бастау бар деген ой. Астарлы…
Аурудың емі - саудың сәлемі.
Негізгі мағынасы Ауру адамға ең үлкен демеу — сау адамның амандасып, хал-жағдай сұрауы. Бұл мақалдың тура мағынасы…
Аурудың жақсысы жоқ,
Дәрінің тәттісі жоқ.
Дәрінің тәттісі жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аурудың өзі де жағымды емес, оны жазатын дәрі де дәмді болмайды. Астарлы…
Аурудың зардабын ауру баққан біледі.
Негізгі мағынасы Аурудың не екенін, оның қаншалықты ауыр екенін сол дертті бастан кешкен адам ғана терең түсінеді. Бұл…
Ауруды өткізіп алсаң, тәуіпке өкпелеме.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ауруды бастапқы кезінде емдемей, асқындырып алсаң, кейін дәрігерге немесе…
Ауру жан иесіне тәтті.
Негізгі мағынасы Ауру адамға ең алдымен шипа мен саулық қымбат болады. Денсаулықтың қадірі ауырмай тұрғанда онша…
Ауру желмен кіріп, термен шығады.
Негізгі мағынасы Ауру адамның денесіне жел сияқты оп-оңай еніп кетеді, ал одан құтылу оңай емес: ол тер төгіп еңбек…
Ауру жүйкені бұзады,
Жүйке ұйқыны бұзады.
Жүйке ұйқыны бұзады.
Негізгі мағынасы Ауру адамды әлсіретіп, мазасыз етеді; сол мазасыздық жүйкені тоздырады. Жүйке тозса, адамның тынысы…
Ауру кірді - әлек кірді.
Негізгі мағынасы Ауру адамға ғана емес, оның айналасындағы үй ішіне де мазасыздық алып келеді. Бір адам сырқаттанса…
Ауру қадірін сау білмес.
Негізгі мағынасы Адам көбіне дені сау кезінде оның қадірін толық сезіне бермейді. «Ауру қадірін сау білмес» дегенде…
«Денсаулық, дерт, қасірет туралы» мақал-мәтелдерде саулықтың қадірі, аурудың алдын алу, дұрыс тамақтану және қайғы-қасіретке төзім туралы айтылады. Халық даналығы денсаулықты ең үлкен байлық деп біледі және тән саулығын жан тыныштығымен байланыстырады.
«Жарлының байлығы - денінің саулығы» мақалы денсаулықты ең үлкен байлық деп санайды. «Қырық атан ұстама, Қырық тамыр ұста» байлықтан гөрі денсаулықты сақтауға кеңес береді. «Жан ауырса, тән азады, Қайғы басса, жан азады» адамның көңіл күйі мен денсаулығының тығыз байланысын көрсетеді. «Ауру - астан» көп дерттің себебі ішкен-жеген ас екенін ескертеді, ал «Демі бардың емі бар» тірі адамға ем табылатынын айтып, үміт үзбеуге шақырады.
Бұл мақалдарды салауатты өмір салты, денсаулық, дұрыс тамақтану тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда пайдалануға болады. Әр мақалдың бетінде тура және астарлы мағынасы түсіндірілген.
«Жарлының байлығы - денінің саулығы» мақалы денсаулықты ең үлкен байлық деп санайды. «Қырық атан ұстама, Қырық тамыр ұста» байлықтан гөрі денсаулықты сақтауға кеңес береді. «Жан ауырса, тән азады, Қайғы басса, жан азады» адамның көңіл күйі мен денсаулығының тығыз байланысын көрсетеді. «Ауру - астан» көп дерттің себебі ішкен-жеген ас екенін ескертеді, ал «Демі бардың емі бар» тірі адамға ем табылатынын айтып, үміт үзбеуге шақырады.
Бұл мақалдарды салауатты өмір салты, денсаулық, дұрыс тамақтану тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда пайдалануға болады. Әр мақалдың бетінде тура және астарлы мағынасы түсіндірілген.