Қазақ халқының рухани мұрасы
Қазақша мақал-мәтелдер
Мағынасымен, түсіндірмесімен. AI семантикалық іздеу арқылы мақалды мағынасы бойынша табыңыз.
8749
Мақал-мәтел
63
Тақырыпша
1.4M
Оқылым
Мағынасы бойынша іздеу — нақты сөзді білмесеңіз де, ойыңыз бойынша мақал табады
Мысалы, осылай іздеңіз:
достық туралы
сатқындық
еңбек пен табыс
сабырлылық керек
ата-ана махаббаты
Танымал тақырыпшалар
Бүгінгі мақал-мәтел
Біреуің бас, біреуің аяқ бол,
Біреуің құйрық, біреуің қанат бол.
Біреуің құйрық, біреуің қанат бол.
Bireýiń bas, bireýiń aıaq bol,
Bireýiń quıryq, bireýiń qanat bol.
Толық мағынасын оқу
Кездейсоқ мақал-мәтел
Ең көп оқылған мақал-мәтелдер
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өсед...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Ең көп ұнатылған мақал-мәтелдер
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Арзанның сорпасы татымас.
**Негізгі мағынасы** «Арзанның сорпасы татымас» деген мақалдың тура мағынасы — бағасы төмен, сапасы нашар тағамның дәмі...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Қорқақ көлеңкесінен де қорқады.
**Негізгі мағынасы** Қорқақ адам өзіне нақты қауіп төнбесе де, ішкі үрейінен арыла алмайды. Мұнда мақал тура мағынасында...
Өнер көпке де жеткізеді,
Көкке де жеткізеді.
Көкке де жеткізеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өнерлі адамның жолы кең, мүмкіндігі мол болатынын білдіреді. Тура мағынасында, өнер адам...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Тақырыпшалар
Ағайын туралы
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
Адам туралы
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
Азамат, жігіт, ер туралы
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
Ақша, байлық туралы
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
Ақылды мен ақымақ туралы
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
Ас туралы
«Ас туралы» мақал-мәтелдер тағамның қадірін, қонақжайлық пен ырыс-берекені дәріптейді.
Ата-ана туралы
Ата-ана туралы мақал-мәтелдер: отбасы қадірі, тәрбие мен құрмет жайлы даналық сөздер.
Ауыл туралы
Ауыл туралы мақал-мәтелдер: ел бірлігі, еңбек, салт-дәстүр мен ауыл тіршілігінің даналығын жинақтайды.
Әзіл туралы
Әзіл туралы мақал-мәтелдер күлкінің қуатын, тапқыр сөздің мәнін және орынды қалжыңның тәрбиесін танытады.
Әйел, жар туралы
Әйел мен жар туралы қазақ мақал-мәтелдері: отбасы, сыйластық, бірлік пен тұрмыс даналығы.
Базар, сауда туралы
Базар туралы мақал-мәтелдер сауда, баға, адал еңбек пен адам мінезін өмірлік мысалмен ұғындырады.
Бақыт туралы
Бақыт туралы қазақ мақал-мәтелдері өмірдің мәнін, қуаныш пен қанағаттың құнын қысқа да нұсқа жеткізеді.
Бала туралы
«Бала туралы» мақал-мәтелдер бала тәрбиесі, ата-ана жауапкершілігі мен ұрпақ мәнін дәріптейтін халық даналығы.
Би - шешендік туралы
Би-шешендік туралы мақал-мәтелдер әділдік, тапқыр сөз және елдік өнегені дәріптейді.
Бірлік туралы
Бірлік туралы мақал-мәтелдер халықты татулыққа, ынтымаққа шақырып, ортақ мақсатқа жұмылудың қадірін ұқтырады.
Денсаулық, Дерт, Қасірет туралы
Денсаулық, дерт, қасірет туралы қазақ мақал-мәтелдері өмірдің қадірін, саулықтың бағасын ұқтырады.
Дін туралы
Дін туралы мақал-мәтелдер иман, адамгершілік, сабыр мен ізгілікті насихаттайтын халық даналығы.
Достық, жолдас туралы
Достық туралы қазақ мақал-мәтелдері адалдық, сыйластық пен бірліктің қадірін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Ел туралы
Ел туралы мақал-мәтелдер Отан, бірлік, елдік рух пен халықтың тәлімін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Еңбек, кәсіп туралы
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
Ерлік, батырлық туралы
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
Жаз мезгілі туралы
Жаз мезгілі туралы қазақ мақал-мәтелдері табиғат, еңбек, береке мен көңіл күйді қысқа да нұсқа жеткізеді.
Жазмыш туралы
Жазмыш туралы мақал-мәтелдер тағдыр, бұйрық пен өмір сынағын түсіндіріп, сабыр мен үмітке үндейді.
Жақсылық , Жамандық туралы
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
Жалғыздық туралы
Жалғыздық туралы мақал-мәтелдер адамның ішкі күйі, сабыр, ой және қоғаммен байланыс мәнін терең жеткізеді.
Жау, дұшпан туралы
Жау мен дұшпан туралы мақал-мәтелдер сақтық, бірлік және сабыр арқылы қауіптен қорғануды үйретеді.
Жер туралы
Жер туралы мақал-мәтелдер туған өлке, еңбек, құт-береке жайлы даналықты жинақтайды.
Жетімдік туралы
Жетімдік туралы мақал-мәтелдер — тағдыр, мейірім, қамқорлық пен төзім жайлы халық даналығы.
Жоқшылық туралы
Жоқшылық туралы мақал-мәтелдер: таршылықта сабыр, еңбек пен үміттің қадірін ұқтыратын нақыл сөздер.
Жолсапар туралы
Жолсапар туралы қазақ мақал-мәтелдері жол, сапар, тәуекел мен қауіпсіздік жайлы даналықты жинақтайды.
Жылқы (ат) туралы
Жылқы (ат) туралы мақал-мәтелдер — ерлік, еңбек, дәстүр мен серіктестікті бейнелейтін халық даналығы.
Имандылық иірімдері туралы
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
Кітап туралы
Кітап туралы мақал-мәтелдер білімнің қадірін, оқудың мәнін және рухани байлықты дәріптейді.
Көпшілік қауым туралы
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
Көрші туралы
Көрші туралы қазақ мақал-мәтелдері: сыйластық, татулық, өзара көмек пен ынтымақтың мәнін ашатын нақыл сөздер.
Қарттық туралы
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
Қожа - молда туралы
Қожа мен молда жайлы мақал-мәтелдер діндарлық, мінез, әділдік пен жалған тақуалықты бейнелейді.
Қонақ, қонақжайлылық туралы
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
Құдай туралы
Құдай туралы мақал-мәтелдер иман, тәубе, шүкір мен тағдыр жайлы халық даналығын жинақтайды.
Құда туралы
Құда туралы мақал-мәтелдер құдалық, туыстық және сыйластық мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Мал, төрт түлік туралы
Мал туралы мақал-мәтелдер — төрт түліктің қадірі, берекесі мен шаруаның тәжірибесін танытатын халық даналығы.
Ой туралы
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
Ойын туралы
Ойын туралы мақал-мәтелдер ермек пен тәрбиені ұштастырып, балалық қуат пен ептіліктің мәнін ашады.
Оқу, білім, ғылым туралы
Оқу, білім, ғылым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ізденіс, еңбексүйгіштік, ақыл мен тәрбие құндылығы туралы нақылдар.
Олжа туралы
Олжа туралы мақал-мәтелдер табыс, несібе және еңбектің өтеуі жайлы халық даналығын жинақтайды.
Отан, туған жер туралы
Отан туралы мақал-мәтелдер – туған жерді қадірлеу, елге адалдық пен бірлік мәнін ұқтыратын даналық сөздер.
Отбасы туралы
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Өнер туралы
Өнер туралы мақал-мәтелдер шеберлік, талант пен еңбектің қадірін айқындайды.
Өсиет туралы
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
Пендешілік көлеңкелері туралы
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
Сақтық туралы
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
Су туралы
Су туралы мақал-мәтелдер — тіршілік, тазалық, береке мен үнемділік туралы халық даналығы.
Сүйіспеншілік туралы
Сүйіспеншілік туралы қазақ мақал-мәтелдері жүрек жылуын, адалдық пен сыйластықты дәріптейді.
Табиғат көріністері мен құбылыстары туралы
Табиғат көрінісі мен құбылыстары жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ауа райы, жер-су, жел мен жаңбырға қатысты даналық.
Тәрбие туралы
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
Тіл, сөз туралы
Тіл туралы қазақ мақал-мәтелдері сөздің құдіретін, шешендік пен мәдениетті дәріптейді.
Той туралы
Той туралы қазақ мақал-мәтелдері: қуаныш, береке, дәстүр мен ынтымақ мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Уақыт, замана туралы
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
Үміт туралы
Үміт туралы қазақ мақал-мәтелдері адамды жігерлендіріп, қиындықта сенім мен сабыр сақтауға үндейді.
Ұрлық туралы
Ұрлық туралы мақал-мәтелдер адалдықты дәріптеп, ұрлықтың соңы қорлық екенін еске салады.
Хайуанаттар әлемі туралы
Хайуанаттар әлемі туралы қазақ мақал-мәтелдері: жануар мінезі арқылы өмірлік өнеге мен тәрбие айтатын даналық сөздер.
Халық туралы
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
Хан, төре, басшы туралы
Басшы туралы мақал-мәтелдер: көшбасшылық, әділдік, жауапкершілік пен ел басқару жөніндегі халық даналығы.
Қолдау және бөлісу
Егер сайт сізге ұнаса, достарыңызбен бөлісіп, біздің Instagram парақшаға жазылыңыз.
Мақал-мәтелдер туралы қысқаша
Қазақ - ақын, шешен халық. Өте бай сөздік қорын, аса икемді жасампаз көркем тілін өмірдің барлық саласында орны-орнымен жүйелі пайдалана білген. Жүйрік ойлы, терең мағыналы, шешімі байламды бір ауыз дуалы сөзбен ел арасындағы жанжалды, дауды тындырған, қаһарлы қатал жауды райынан қайтарған.
Шешендік сөздер - қазақтың ұлттық әдет-ғұрпының, салт-дәстүрінің құнды туындысы. Арнау, толғау, термелі, пернелі шешендік сөздер көне тарихымызбен қатар жалғасқан халқымыздың дүниетанымдық даналығы.