Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
«Балаң жақсы болса, Жердің үсті жақсы. Балаң жаман болса, Же…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі, елге сүйікті болса, ата-ана үшін өмірдің өзі қуанышқа толып, дүниедегі бар нәрсе жақсы көрінеді. Ал бала жаман, тентек не азғын болса, ата-анаға тіршілік те, байлық та жұбаныш болмайды. Яғни сыртқы жағдайдан гөрі, ұрпақтың мінезі мен тәрбиесі маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "жердің үсті" — тіршіліктің жарығы, өмірдің қызығы, қуаныш пен береке дегенді меңзейді. "Жердің асты" — қабір, яғни өмірден безу, үміттің үзілуі сияқты ауыр күйді білдіреді. Бұл жерде жақсылық пен жамандық балаға байланысты шектен тыс әсерлі түрде салыстырылған. Бала — ата-ананың айнасы, өмірдің мәні ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал баланы тек асырап-қана қою емес, оны дұрыс тәрбиелеудің маңызын еске салады. Мысалы, ата-ана баласына кішкентайынан әдеп, еңбек, жауапкершілік үйретсе, ол өскенде отбасының тірегі болады. Ал тәрбиеге мән берілмесе, ата-ана көп қиындық көреді. Сондықтан мақал бүгін де өзектілігін жоғалтқан жоқ.
Jerdiń ústi jaqsy.
Balań jaman bolsa,
Jerdiń asty jaqsy.