Бала туралы 220
«Бала туралы» мақал-мәтелдер бала тәрбиесі, ата-ана жауапкершілігі мен ұрпақ мәнін дәріптейтін халық даналығы.
Күнде бір мақал
«Бала туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
220
Мақал-мәтел
85.5K
Қаралым
388
Орташа
Сұрыптау:
Қолда өскен түйенің тайлақ аты қалмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қолда бағып-қағып өскен түйе тайлақ кезінде-ақ көзге түсіп, жақсы қасиеті…
Бесіктегі бала ененікі,
Ат үстіндегі бала елдікі.
Ат үстіндегі бала елдікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бесіктегі сәби анасының, яғни енесінің бауырындағы қорғансыз бала. Ал ат…
Жалғыз бала жат бауыр.
Негізгі мағынасы «Жалғыз бала жат бауыр» деген мақалдың тура мағынасы — үйде жалғыз өскен бала бауыр сияқты болғанымен…
Әйелдің ақылын жесірінде байқа,
Баланың ақылын жетімінде байқа.
Баланың ақылын жетімінде байқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезі мен ақылы сын сағатта, қиындық келгенде анық көрінетінін айтады. Әйел жесір…
Боталы түйе боздауық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ботасы бар түйе боздап, үнемі дыбыс шығарып, төлін іздеп жүреді. Астарлы…
Әкеде де әке,
Балада да бала бар.
Балада да бала бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің де өзіндік орны, беделі, өмір көрген тәжірибесі бар, ал баланың да…
Жас бала құстың көлеңкесінен де тоңады.
Негізгі мағынасы Жас бала өте нәзік, әлсіз, сезімтал болады; сондықтан оған ең кішкентай суықтың, қорқыныштың не ауыр…
Баланың балақайы да бар, қалақайы да бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың мінезі де, қылығы да әртүрлі болатынын білдіреді. Бір бала жуас, тілалғыш, мейірімді…
Тай ат болса, ат тынар,
Ұл ер болса, ата тынар.
Ұл ер болса, ата тынар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тай өсіп, ат болғанда, бұрынғы жүгін жеңілдетіп, шаршаған жылқы тынығады…
Бесік көрмеген ессіз болып есіктен кіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала күнінен тәрбие, мейірім, ұлттық өнеге көрмеген адамның өресі тар, мінезі шала, ісі…
Бесіктегі баланың күлгенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ананың балаға деген мейірімі мен бала тәрбиесінің ең үлкен қуаныш екенін білдіреді…
Балалы кісі пақыр болмас.
Негізгі мағынасы Балалы кісі пақыр болмас деген сөздің тура мағынасы — баласы бар адам мүлде жарлы, тірексіз қалмайды…
Көргенсіз бала шешесін түртіп ойнайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көрген тәрбиенің, үйдегі үлгінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Тура…
Балалы арқар баурайды,
Баласыз арқар маңырайды.
Баласыз арқар маңырайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың адам өміріндегі орнын терең аңғартады. Тура мағынасында арқар балалы болса…
Жөке жамылған әкеден,
Туырлық жамылған бала дәметеді.
Туырлық жамылған бала дәметеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үй ішіндегі киімі жұпыны, жағдайы төмен әкенің баласы да сондай тұрмыстан…
Ашамай нардан үлкен,
Бала ханнан үлкен.
Бала ханнан үлкен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, кішкентай ашамай кейде нардан да үлкен көрінеді, ал бала кей…
Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер.
Негізгі мағынасы Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер деген мақалдың тура мағынасы — қарт, әлсіз ағаш жас, иілгіш…
Еменді и, иілетін кезінде,
Баланы үйрет, үйренетін кезінде.
Баланы үйрет, үйренетін кезінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тәрбиенің уақытында берілсе ғана нәтижелі болатынын айтады. Емен — өте қатты ағаш, бірақ жас…
Халықты дана қосады,
Әйел мен ерді бала қосады.
Әйел мен ерді бала қосады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — халықтың ішіндегі татулық пен тұтастықты сақтайтын да, ер мен әйелді бір…
Бала тәрбиесі бесіктен.
Негізгі мағынасы «Бала тәрбиесі бесіктен» деген мақал баланың мінезі, әдеті мен адамдық қасиеті ең алғаш сәбилік шақтан…
Ана тілін алмаған ұл,
Аман болсын да, жүре берсін.
Аман болсын да, жүре берсін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың, әсіресе ананың ақылы мен тәрбиесін тыңдамаған баланың өмірі оңай болмайтынын…
Аталы баланың өзі тойған,
Жетім баланың көзі тойған.
Жетім баланың көзі тойған.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әкесі бар, тірегі бар бала өз несібесіне өзі жетіп, тояды; ал жетім бала…
Ерке баланың көзі жасты,
Аяғын бұзау басты.
Аяғын бұзау басты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ерке, шолжаң өскен баланың мінезі кейде өзіне де, айналасына да қолайсыз болатынын меңзейді…
Баланың аузымен періште сөйлейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, астарлы мәні басым. Халық баланың тілі таза, ниеті кіршіксіз, ойы…
Құдайдан бала сұрасаң, береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — Алладан перзент сұраған адамға бала берілуі мүмкін деген сенім. Астарлы…
Ерке бала ел болмас.
Негізгі мағынасы «Ерке бала ел болмас» деген мақал баланы шектен тыс еркелетіп, ырыққа көндірмей өсірудің дұрыс…
Жас бота боздаса,
Жас бала қосыла боздайды.
Жас бала қосыла боздайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жас нәрсенің мұңы мен зарын өзіне жақын жан да бірге сезінетінін білдіреді. Тура мағынасында…
Балалы үйрек көлден кетпес,
Баласы жас елден кетпес.
Баласы жас елден кетпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: балалы үйрек көлден ұзап кетпейді, ал жас бала өз елінен, туған ортасынан…
Ұлға - түтін, қызға - күтім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі екі түрлі жауапкершілікпен қаралатынын білдіреді. Тура мағынада, ұл…
Жылауық болса да,
Баланың болғаны жақсы.
Баланың болғаны жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала жылап, мазасыз болып көрінсе де, бәрібір оның бар болғаны жақсы…
Қызың - далаң,
Ұлың - панаң.
Ұлың - панаң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз бала мен ұл баланың отбасындағы орнын салыстырып айтқан. Тура мағынасында, қыз — өсіп…
Үйің үй-ақ екен,
Ішінде ойнайтын бала болса.
Ішінде ойнайтын бала болса.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйдің әсемдігі мен сәні тек қабырғасында емес, ішінде бала ойнап, күлкі…
Күнсіз гүл өспес,
Күтімсіз ұл өспес.
Күтімсіз ұл өспес.
Негізгі мағынасы Күннің нұры болмаса, гүл жайқалып өспейді. Сол сияқты бала да, әсіресе ұл бала, дұрыс күтім, тәрбие…
Туғанына мекіренбеген ана - безбүйрек,
Тумысында уызға жарымаған төл - қатпа.
Тумысында уызға жарымаған төл - қатпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мейірімінің де, алғашқы тәрбие мен қамқорлықтың да өмір бойы адамға әсер ететінін…
Жөргекте жабысқан ауру өлмей қалмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаңа туған нәресте жөргектегі кезінен бойға сіңген дерт, мінез не кесел оңайлықпен…
Көңілі жаманнан көзсіз бала туады.
Негізгі мағынасы Көңілі жаман, ниеті бұзылған адамның тәрбиесінен, сөзінен не ісінен пайда аз, кесір көп болады деген…
Балаға байқап сөйлесең, ақылыңа көнер,
Байқамай шет сөйлесең, көп ішінде өлер.
Байқамай шет сөйлесең, көп ішінде өлер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баламен сөйлескенде өте сақ, ойланып сөйлеу керек екенін білдіреді. Балаға жұмсақ, байыппен…
Қазанның қайнағанын қара,
Баланың ойнағанын қара.
Баланың ойнағанын қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдегі шынайы жылылық пен берекені сырттан емес, көзге көрінетін әрекеттен тануға…
Баланың істегені білінбейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала істеген ісінің салдарын бірден аңғармайды, оның әрекеті үлкендердің…
Әр бала бір жалғыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әр бала өзінше жеке, дара адам. Астарлы мағынасы — әр баланың мінезі…
Ең көп оқылған
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, ең…
0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сана…
Кәрі қыз бала тапса,
Қоярға жер таппайды.
Қоярға жер таппайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында жасы келген қыздың бала сүйсе, қатты қуанып, не істерін білмей абдырап…
Ұлға отыз үйден тыйым,
Қызға қырық үйден тыйым.
Қызға қырық үйден тыйым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыз тәрбиесінің өте жауапты іс екенін білдіреді. Тура мағынасында, балаға бір ғана үй…
«Бала туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың ұрпаққа деген көзқарасын, тәрбиенің өзегін және ата-ананың парызын жинақтаған нақыл сөздер. Бұл санаттағы даналықтар баланың мінезін қалыптастыру, білімге баулу, еңбекке үйрету, үлкенді сыйлау секілді құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
Мұнда бала — отбасының қуанышы ғана емес, елдің ертеңі екені айтылады. Мақал-мәтелдер арқылы ата-анаға өнеге, балаға бағыт беріледі: мейірім мен тәртіптің, ақыл мен үлгінің маңызы еске салынады. Осы санаттағы сөздер күнделікті тәрбиеде, сабақта, тіл дамытуда және мәнді ой айтқанда жиі қолданылады.
Мұнда бала — отбасының қуанышы ғана емес, елдің ертеңі екені айтылады. Мақал-мәтелдер арқылы ата-анаға өнеге, балаға бағыт беріледі: мейірім мен тәртіптің, ақыл мен үлгінің маңызы еске салынады. Осы санаттағы сөздер күнделікті тәрбиеде, сабақта, тіл дамытуда және мәнді ой айтқанда жиі қолданылады.