Ат болатын құлынның,
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның да, тұлпардың да болашағы бала күнінен-ақ байқалатынын білдіреді. Туа біткен белгісі, мінезі, жүріс-тұрысы кейінгі дамуына ишара болады. «Ат болатын құлын» дегені — жастайынан ширақ, сергек, болашағы бар құлын. «Адам болар бала» дегені — тәрбиелі, ұқыпты, зерек, көптің үмітін ақтайтын ұрпақ. Мұндағы астарлы ой: баланың жақсы адам болып қалыптасуы оның табиғи қабілеті мен дұрыс тәрбиесіне байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «құлын» мен «бала» — екі түрлі әлемді салыстыратын образдар. «Бауыры жазық» дегені — аттың дене бітімі, жүрісіне ыңғайлы, ширақ болуын меңзейді. Ал «маңдайы жазық» деген тіркес — адамдағы парасат, ашық мінез, болмыс-бітімнің үйлесімін ишаралайды. Халық сыртқы белгі арқылы ішкі қасиетті тануға ұмтылған. Бұл теңеулер баланың болашағын ерте аңғаруға болады деген өмірлік байқауды көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ана мен ұстаздың бала бойындағы қабілетті ерте байқап, оны дұрыс бағытта дамыту керегін еске салады. Мысалы, мектепте бір оқушы кішкентайынан көп сұрақ қояды, тез үйренеді, жауапкершілігі жоғары болса, үлкендер оны ғылымға, өнерге немесе көшбасшылыққа баулыса, сол мақалдың тәрбиелік мәні жүзеге асады.
Baýyry jazyq keler.
Adam bolar balanyń,
Mańdaıy jazyq keler.