Бала туралы 220
«Бала туралы» мақал-мәтелдер бала тәрбиесі, ата-ана жауапкершілігі мен ұрпақ мәнін дәріптейтін халық даналығы.
Күнде бір мақал
«Бала туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
220
Мақал-мәтел
85.5K
Қаралым
388
Орташа
Сұрыптау:
Жетім қозы сүтке тоймас.
Негізгі мағынасы Жетім қозы сүтке тоймас деген мақалдың тура мағынасы — енесінен айырылған қозы қанша емсе де, тоқтық…
Қар қылаумен өседі,
Бала сылаумен өседі.
Бала сылаумен өседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің нәзік те жүйелі болуы керегін айтады. Қар қылау-қылау болып жиналып…
Балаға жұғыспа, пәлесі жұғады,
Қатынға жұғыспа, қарасы жұғады.
Қатынға жұғыспа, қарасы жұғады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам кіммен араласса, соның мінезі мен ықпалы да сіңетінін ескертеді. Тура мағынасында…
Ұлы - ұрымға, қызы - Қырымға.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл баланың ер жетіп, алысқа барып ел көріп, қызмет қылып, өз орнын табатынын білдіреді. Қыз…
Ат тұяғын тай басар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен аттың ізі мен тұяғын кейін тай, яғни құлыннан өскен жас жылқы…
Алтыға дейін бала ерке,
Алпыстан кейін шал ерке.
Алпыстан кейін шал ерке.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі екі кезеңнің мінезін байқатады. Бала алты жасқа дейін ерке болады, өйткені…
Өнегелі қарт жоқ жерде
Өнерлі жас та жоқ.
Өнерлі жас та жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қарт адамның өмірден көргені, ақылы мен тәрбиесі жоқ жерде жас ұрпақтың да дұрыс қалыптаса…
Ат болатын құлынның,
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның да, тұлпардың да болашағы бала күнінен-ақ байқалатынын білдіреді. Туа біткен…
Қошқар болар тоқтының,
Тұмсық жағы дөң келер.
Адам болар баланың,
Маңдай алды кең келер.
Тұмсық жағы дөң келер.
Адам болар баланың,
Маңдай алды кең келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның болашақтағы қасиеті бала кезінен байқалатынын айтады. Қошқар болатын тоқтының…
Жаман бала ата-анасын қинайды,
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесі ата-анаға тікелей әсер ететінін айтады. Жаман бала өз қылығымен…
Ұлың көңілшек болса - атының соры,
Қызың көңілшек болса - басының соры.
Қызың көңілшек болса - басының соры.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың орынсыз еркелікке, сезімге тез берілгіштікке салынуы елге де, ата-анаға да…
Ұл туса Күн,
Қыз туса Ай туады.
Қыз туса Ай туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың екеуі де шаңыраққа қуаныш әкелетінін білдіреді. Ұл дүниеге келсе, ел қорғап…
Баласының былдырын
анасы ғана ұғады .
анасы ғана ұғады .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сәби анық сөйлемесе де, оның былдырлаған үнін анасы түсінеді. Астарлы…
Атадан бала туса игі,
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата мен бала арасындағы сабақтастықты, жақсы тәрбиенің ұрпаққа жалғасуын дәріптейді. Тура…
Бақ қонатын адамның ,
Ұлы епті , қызы көрікті болады.
Ұлы епті , қызы көрікті болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бақ пен ырыс қонған адамның өмірі берекелі болатынын аңғартады. Тура мағынасында, ондай…
Жаман болса да, ұрпақ қалсын,
Өз орнында оты жансын.
Өз орнында оты жансын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың жалғасуының, әулет атының өшпей сақталуының маңызды екенін айтады. Тура мағынада…
Баланы жақсылыққа жанастыр, Жамандықтан адастыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланы ерте жастан дұрыс жолға, ізгі іске, әдеп пен адамгершілікке баулудың маңызын айтады…
Әр бала анасының бір тісін алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ал астарлы мағынасы — әр бала анасына біртіндеп ұқсап, оның…
Баланың жақсысы - сүйініш,
жаманы - күйініш.
жаманы - күйініш.
Негізгі мағынасы Баланың жақсысы ата-анаға қуаныш, үміт, мақтаныш әкеледі. Ал тәрбиесіз, тыңдамайтын, теріс мінезді…
Баланың өскен бесігі -
Кең дүниенің есігі.
Кең дүниенің есігі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың өсіп-өнген ортасы, тәрбие алған бесігі оның бүкіл өміріне жол ашатынын білдіреді…
Алысқа қой барады,
Ұзатылған қыз барады.
Ұзатылған қыз барады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал алысқа кететін екі нәрсені — қойды және ұзатылған қызды — қатар қойып, екеуінің де елден…
Бала жақсы болса - бала,
Жаман болса - пәле.
Жаман болса - пәле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі отбасына тікелей әсер ететінін айтады. Бала жақсы, өнегелі…
Бесіксіз үйде береке жоқ.
Негізгі мағынасы Бесіксіз үйде береке жоқ деген мақалдың тура мағынасы — бесік жоқ үйде нәрестені тербетіп, баптап…
Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бұтағы жайқалған ағаш ұзақ жасап, қуатын сақтап тұрғандай көрінеді…
Көргенсізден көрдемше бала туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тәрбиесі мен мінезі ұрпаққа тікелей әсер ететінін білдіреді. Тура мағынасында…
Балаға өз тіліңмен сөйлеме,
Өз тілімен сөйле.
Өз тілімен сөйле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баламен қарым-қатынаста оның жасына, түсінігіне, ойлау деңгейіне сай сөйлесу керектігін…
Үлкеннің онына бергенше,
Баланың біріне бер.
Баланың біріне бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен кісіге он есе көп бергеннен, балаға бір рет берсең де соның пайдасы…
Қызымның құлағына алтын сырға.
Негізгі мағынасы «Қызымның құлағына алтын сырға» деген сөз тура мағынасында қыздың құлағына алтын сырға тағу сияқты…
Баланың тұңғышы ыстық, кенжесі тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ата-ана үшін тұңғыш бала ерекше ыстық көрінеді, ал кенже бала еркелікке…
Бала жеңіне қарап өседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі үлкендердің, әсіресе ата-ана мен үй ішіндегі адамдардың үлгісіне…
Лашын құсқа әуе қадірлі,
Жүйрік атқа дала қадірлі,
Ата-анаға бала қадірлі.
Жүйрік атқа дала қадірлі,
Ата-анаға бала қадірлі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық, ең қадірлі ортасы болатынын айтады. Лашын үшін кең әуе — еркіндік…
Бала, бала деген базарымыз,
Қай баладан ашылар ажарымыз.
Қай баладан ашылар ажарымыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала ата-ана үшін ең қымбат, ең қызық дүниенің бірі екені. Астарлы…
Балалық шағы - патша тағы.
Негізгі мағынасы «Балалық шағы - патша тағы» деген мақал балалық дәуреннің адам өміріндегі ең еркін, ең қызық, ең…
Әкеге баланың алалығы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әке үшін өз баласының аласы, яғни кемшілігі не мінезіндегі өзгешелігі…
Бір түп ағаш отырғызсаң,
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ағаш отырғызу арқылы адам жерге пайда келтіреді, көлеңке, жеміс, сән…
Балаға жанның ашуы бірдей,
Қай қолыңды кессең де,
Жанға батуы бірдей.
Қай қолыңды кессең де,
Жанға батуы бірдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал балаға деген сүйіспеншілік пен ата-аналық мейірімнің өте терең екенін білдіреді. Адам үшін…
Үлкеннің мың қуанғанынан Баланың бір қуанғаны артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен кісінің көп рет қуануынан гөрі, баланың бір рет шын жүректен…
Бала атадан бір батпан артық туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала әкесінен салмақтырақ, ірілеу болып туады дегенге саяды. Астарлы…
Сиыр су ішкенде бұзау мұз жалайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: сиыр су ішкенде, бұзау оның жанында мұз жалап күнелтеді. Астарлы мағынасы…
Жақсы бала ойшыл,
Жаман бала тойшыл.
Жаман бала тойшыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы баланың ойлы, байыпты, ісіне жауапкершілікпен қарайтынын білдіреді. Ол әр қадамын…
Ең көп оқылған
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, ең…
0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сана…
Кәрі қыз бала тапса,
Қоярға жер таппайды.
Қоярға жер таппайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында жасы келген қыздың бала сүйсе, қатты қуанып, не істерін білмей абдырап…
Ұлға отыз үйден тыйым,
Қызға қырық үйден тыйым.
Қызға қырық үйден тыйым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыз тәрбиесінің өте жауапты іс екенін білдіреді. Тура мағынасында, балаға бір ғана үй…
«Бала туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың ұрпаққа деген көзқарасын, тәрбиенің өзегін және ата-ананың парызын жинақтаған нақыл сөздер. Бұл санаттағы даналықтар баланың мінезін қалыптастыру, білімге баулу, еңбекке үйрету, үлкенді сыйлау секілді құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
Мұнда бала — отбасының қуанышы ғана емес, елдің ертеңі екені айтылады. Мақал-мәтелдер арқылы ата-анаға өнеге, балаға бағыт беріледі: мейірім мен тәртіптің, ақыл мен үлгінің маңызы еске салынады. Осы санаттағы сөздер күнделікті тәрбиеде, сабақта, тіл дамытуда және мәнді ой айтқанда жиі қолданылады.
Мұнда бала — отбасының қуанышы ғана емес, елдің ертеңі екені айтылады. Мақал-мәтелдер арқылы ата-анаға өнеге, балаға бағыт беріледі: мейірім мен тәртіптің, ақыл мен үлгінің маңызы еске салынады. Осы санаттағы сөздер күнделікті тәрбиеде, сабақта, тіл дамытуда және мәнді ой айтқанда жиі қолданылады.