Мақал-мәтелдер бойынша ертегілер
Әр ертегі бір қазақ мақалының мағынасын қысқа оқиға арқылы ашады. Балаға мақалды түсіндіру, сабаққа дайындалу немесе отбасымен бірге көру үшін ыңғайлы.
- 17 ертегі
- 4–9 минут
- Қазақ тілінде
9:00
Жаман туыстан жат артық
Ерте, ерте, ертеде Сәкен деген жігіт болыпты: жаңа үйленіп, ауылдың шетіне ақ отау тігіпті. Қыстық шөбін өзім жинаймын деп, бір апта бойы шөп шабыпты. Көршісі Қуаныш «Үш күнде жаңбыр келеді, екеуміз маяға саламыз» дейді, бірақ Сәкен: «Бөтенге қарыз болмаймын. Менің туысым бар», — деп, немере ағасы Тойбекке барады. Тойбек күн сайын «Ертең келемін!» дейді, ал жаңбыр жақындап келеді. Жаңбырлы түннен кейін таңертең…
Ертегіні көруБарлық ертегілер 17
-
9:14
Жақсыдан жаман туса, Емі табылмас. Жаманнан жақсы туса, Теңі табылмас
Ерте, ерте, ертеде бір ауылда Жақсыбай деген әділ би болыпты. Ақ үйде бидің жалғыз ұлы Жақсылық өсіпті, ал ауылдың шетіндегі қоңыр үйде түйеші Оразның ұлы Жаман өсіпті — көз тимесін деп, әкесі атын солай қойыпты. Бір…
-
8:54
Балаға өз тіліңмен сөйлеме, Өз тілімен сөйле
Бір ауылда аспанды бәрінен жақсы білетін бір ата болыпты. Күзде немересі алыс күзеуге алғаш рет атасыз аттанбақ екен, сондықтан ата оған түнде үйдің жолын Темірқазықтан табуды үйретпек болыпты. Бірінші кеш ата ұзақ…
-
9:01
Байлауы жоқ шешеннен Үндемеген есті артық. Бәйге алмаған жүйріктен, Белі жуан бесті артық
Ертеде бір ауылда Ербол деген бала болыпты, тілі бір тынбапты: «Мен шешен боламын!» дейді екен. Әкесінің Қаракер деген жүйрігі бар — үш бәйгеге қосылыпты, үшеуінде де сәл жетпепті. Бір күні Ерболдың інісі туады, әкесі…
-
9:21
Таң атпайын десе, Күн қоймайды, Өтірікті қуалап, шын қоймайды
Ерте, ерте, ертеде бір ауылда Нұрлан деген бала болыпты, мінгені — құла тай. Әпкесі ұзатылатын күзі ауылға Жылтырбай деген саудагер келіп, шешесінің үш қыс бойы тіккен сырмағын алтын құмғанға айырбастап кетіпті. Бір…
-
8:57
Жалғыз жаңқа жанбайды, Жалғыздың ісі оңбайды
Ерте, ерте, ертеде бір ауылда Мейрам деген жас ұста болыпты. Үш қыс бойы ол өзіне ауылдағы ең жақсы үйді жасапты: уығы аппақ, шаңырағы көгілдір. Ауыл қыстауға қонғанда Күләш әже: «Балам, көмектесейік пе?» — деп сұрайды…
-
9:23
Қатын алсаң, қарап ал, Ат алсаң, мініп ал
Ерте, ерте, ертеде Ұлжан деген әже болыпты, жалғыз немересі — асығыс жігіт Ержан. Ержан базарда көзі түскен қара жорғаны мініп те көрмей, он қойға алыпты. Ал әже келін іздеп үш ауылды аралайды: бір жаз бойы қарайды…
-
4:54
Жортқан озар, жатқан тозар
Ерте, ерте, ертеде Әбіл деген қарт екі немересіне екі тай әкеліпті: кішісі Нұрболға — жирен, үлкені Жандосқа — ақбоз. Екеуіне бір-бір жаңа ер беріп, күзгі тойда бәйге болатынын айтыпты. Нұрбол таң сайын жиренін ерттеп…
-
4:35
Шын орақшы орақ таңдамайды, Шын батыр құрал таңдамайды
Ертеде бір қарияның кең егіні мен үш ұлы болыпты: Дәулет, Мұрат және кенжесі Кенжебек. Бидай піскенде қария егінді кімге тапсырарын ойлап, ұлдарының алдына үш орақ қойыпты: бірі жап-жаңа, бірі сүйек сапты, бірі кетік…
-
4:36
Сырты бүтін, іші түтін
Ерте, ерте, ертеде бір ауылда екі үй бетпе-бет тұрыпты: Жақып байдың он екі қанат ақ ордасы мен Айзеренің төрт-ақ қанат сұр үйі. Айзере күнде босағада отырып, шалғынның арғы бетіне қарайды: «Шіркін, сол ақ үйде тұрсам…
-
4:22
Өзіңдікі өзіңе оттай ыстық көзіңе
Баяғыда бір ауылда Асқар деген бала болыпты. Қыс түсер алдында әжесі оған сұр киізден қолғап тігіп, әрқайсысының сыртына кішкентай қызыл ат кестелепті. Төбедегі балалардың қолында базардан алған қызыл, көк, сары қолғап…
-
4:46
Арамзаның құйрығы бір-ақ тұтам
Ертеде бір ауылда Ерасыл деген бала болыпты. Жайлауда қозы бағып жүргенде, оның қасына ері бар, иесі жоқ қасқа торы ат келіп тоқтапты. Ерасыл түнде атқа кебенегін жабады, таңертең оны мінбей, жаяу жетектеп, тура бидің…
-
4:43
Айлалы түлкі алдырмас
Бұл мақал айлакер, қулық-сұмдығы бар түлкіні оңай ұстап алу мүмкін еместігін білдіреді. Астарлы мағынасы — қулығы мен қырағылығы басым адамға жай ғана күшпен не асығыс әрекетпен үстем түсу қиын. Мұнда сақтық, тапқырлық…
-
4:19
Жомарт бергенін айтпас, Ер айтқанынан қайтпас
Ерте, ертеде бір ауылда Тоқтар деген жылқышы болыпты. Күлкісі де, сөзі де көп кісі екен. Бір тойда ол көрші бала Әлиге әзілдеп уәде беріпті: жирен биесінен маңдайы жұлдызды құлын туса, сол құлын Әлидікі болмақ. Көктемде…
-
4:48
Бір кем дүние
Ертеде бір ауылда екі көрші тұрыпты: Асан мен Үсен. Асанның ауласында қартайған өрік тұрыпты, көлеңкесі қалың, бірақ суы алыс әрі ащы екен. Үсеннің құдығы есігінің алдында, суы тәтті, бірақ ауласы жалаңаш — бір тал ағаш…
-
5:09
Мал барда шығын бар
«Мал барда шығын бар» деген мақалдың тура мағынасы — малың көп болса, оны бағу, азықтандыру, емдеу, күзету сияқты шығын да көбейеді. Астарлы мағынасы — кез келген дәулет пен байлықтың өзімен бірге жауапкершілік…
-
4:14
Қалтаң құр болса, молда саңырау
Кеш батқанда бір ауылға жолаушы келеді. Байдың биік қақпасын қағады — бай оны бас-аяғына дейін шолып қарайды да, «естімедім» деп теріс айналады. Ауылдың арғы шетінде бір терезеден жарық түсіп тұрады: сол үйдің иесі…
Ертегілер туралы
Мақал — халықтың ықшам түйінделген ойы. Ертегі сол ойды кейіпкер мен оқиғаға айналдырады: бала мақалды жаттап қана қоймай, оның неге солай айтылатынын көреді.
Қалай пайдалануға болады?
Ертегіні көргеннен кейін баладан мақалдың мағынасын өз сөзімен айтып беруді сұраңыз. Әр ертегінің бетінде мақалдың толық түсіндірмесіне сілтеме бар.
Суреттер мен дауыс жасанды интеллект көмегімен жасалған.