0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сана, парасат қоса беруін сұрау. Астарлы мағынасы — баланың көп болғаны ғана емес, оның тәрбиелі, ойлы, жауапты болуы маңызды. Ақылсыз, тәрбиесіз бала елге де, үйге де ауырлық әкелуі мүмкін. Сондықтан халық ұрпақтың саналы, ұғымды, жақсы мінезді болуын ең үлкен тілек санаған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бала» — тек перзент қана емес, ұрпақ, болашақ, жалғастықтың бейнесі. «Сана» сөзі ақыл, түсінік, түйсікті білдіреді. Ал «қайтып өзің ала бер» деген жол — қатты айтылған ескерту, яғни ақылсыз ұрпақтан пайда жоқ, ондай баланың несібесі берекеге емес, қасіретке айналуы мүмкін деген ойды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Қазір ата-ана баласының оқуын ғана емес, мінезін, жауапкершілігін, адамгершілігін де қатар ойлауы керек. Мысалы, балаға қымбат телефон алып беру жеткіліксіз, оған уақыт бөліп, дұрыс пен бұрысты ажыратуды үйрету қажет. Сонда ғана бала елге сүйеніш болады.
Bala berseń, sana ber.
Sana bermegen balańdy,
Qaıtyp óziń ala ber.