Ақылды ердің ішінде,
Алтын ерлі ат жатар.
Ақылды әйел ішінде,
Алтын бесікті ұл жатар.
«Ақылды ердің ішінде, Алтын ерлі ат жатар. Ақылды әйел ішінд…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақылды ер мен ақылды әйелдің үйіндегі береке мен болашақтың мықты болатынын білдіреді. Тура мағынасында ердің ішінде ат, әйелдің ішінде бесік жатады деп бейнелейді. Астарлы мағынасы — ер азаматтың тірегі күш-қуат пен серіктестік болса, әйелдің тірегі ұрпақ өсіру, ұяның ұйытқысы болу. Яғни, ақыл мен тәрбиенің арқасында үйдің ырысы артып, жақсы ұрпақ өседі.
Образдар мен теңеулер
«Алтын ерлі ат» — ер жігіттің өмірдегі серігі, қажыр-қайраты, ел қорғау не еңбек ету жолындағы қуаты. «Алтын бесік» — ананың мейірімі, тәрбие, сәби қамы, отбасының құты. «Ұл» — ертеңгі ел қорғайтын, шаңырақ жалғайтын ұрпақтың белгісі. Осы образдар арқылы халық ер мен әйелдің жауапкершілігін тең көрсетіп, екеуінің де орны бөлек екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасындағы татулық пен дұрыс тәрбиенің маңызын еске салады. Мысалы, ерлі-зайыпты екеуі де баланың оқуына, мінезіне, болашағына бірге көңіл бөлсе, үйдің берекесі артады. Ақылды отбасы ғана мықты ұрпақ өсіре алады.
Altyn erli at jatar.
Aqyldy áıel ishinde,
Altyn besikti ul jatar.