Атадан пұл қалғанша ұл қалсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Атадан қалған ең қымбат мұра — ақша да, дүние де емес, артында жақсы ұрпақтың қалуы. Мақалдың тура мағынасы: әке-шешеден мал-мүлік, пұл қалғанша, ұл бала, яғни әулетті жалғастыратын, ата жолын сақтайтын перзент қалсын деген тілек. Астарлы мағынасы: байлық уақытша, ал тәрбиелі, елге пайдалы ұрпақ — мәңгілік құндылық. Адамның өмірдегі ең үлкен табысы да, абыройы да — артында ізгі ісі мен жақсы аты бар бала тәрбиелеу.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пұл» — дүние, ақша, байлықтың символы. Ол тез таусылатын, жоғалатын нәрсе ретінде алынады. Ал «ұл» — тек ер бала емес, әулеттің жалғасы, атаның атын, рухын, салтын жалғастыратын ұрпақ бейнесі. Халық бұл арқылы материалдық байлықтан гөрі рухани мұраны жоғары қояды. Яғни, мал-мүлік кетсе де, тәрбие көрген ұрпақ елге тірек болады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Ата-ана баласына тек ақша жинап қалмай, дұрыс тәрбие, білім, адамгершілік беруге тиіс деген ойды білдіреді. Мысалы, бір әке баласына қомақты мұра қалдырғаннан гөрі, оны еңбекқор, адал, жауапты азамат етіп өсірсе, сол — ең үлкен байлық.