Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: құлын болып жүрген тай жалғыз жүрмей, үйірге қосылуды қалайды; сол сияқты бала да қонақты жақсы көріп, соған үйір болады. Астарлы мағынасы — баланың болашақ мінезі мен адамгершілігі оның жас кезіндегі ықыласынан, ықылас-әдетінен байқалады. Қонаққа жақын, сыйлы адам болуға бейім бала ертең елге жайлы, көпшіл, кішіпейіл азамат болып өседі. Яғни кішкентай кезден көрген тәрбие үлкен өмірге жол салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тай» — әлі жетілмеген, бірақ өсуге бейім жас жан. «Ат болар» дегені — болашағы бар, тұлпар мінезді, сенімді күшке айналатын жас. «Саяққа үйір» тіркесі жалғыз қалмай, ортаға тартылуды білдіреді. Ал «бала қонаққа үйір» деу арқылы қазақтың қонақжай дәстүрі мен баланың табиғи қызығушылығы қатар берілген. Қонақ — тәрбиенің, кеңдіктің, сыйластықтың символы.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал бала тәрбиесіне қатысты айтылады. Мысалы, қонақ келгенде сәлем беріп, дастарқанға көмектесетін бала ертең үлкенге құрмет көрсететін, көппен тіл табысатын азамат болып қалыптасады. Сондықтан ата-ана баланың жақсы ортаға жақын болуын, әдепті көріп өсуін қадағалауы керек.
Adam bolar bala qonaqqa úıir.