«Ашамай нардан үлкен, Бала ханнан үлкен.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, кішкентай ашамай кейде нардан да үлкен көрінеді, ал бала кей жағдайда ханнан да үлкен болып айтылады. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз орны, өз бағасы бар; кейде кішкентай көрінген нәрсе де үлкен мәнге ие болады. Әсіресе бала — болашақтың иесі, ұрпақтың жалғасы, елдің ертеңі. Сондықтан оның қадірі ханнан да биік деп танылған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ашамай» — баланы мінгізуге арналған жеңіл құрал, «нар» — ең ірі, күшті түйе. Екеуін салыстыру арқылы халық қарапайым заттың да үлкен мақсатқа қызмет ететінін аңғартады. «Бала» мен «хан» салыстыруы да терең: хан қанша беделді болса да, бала — өмірдің бастауы, үміттің нышаны. Бұл теңеу арқылы халық ұрпақтың мәртебесін көтеріп көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне бала тәрбиесі, ұрпақтың маңызы туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, отбасында ата-ана «баланың сөзіне құлақ асайық, оның ойы да маңызды» дегенде осы мақалдың мәні еске түседі. Яғни, кішіні кішірейтпей, оның әлеуетін ерте тану керек деген ой айтылады.
Bala hannan úlken.