Ашамай нардан үлкен,
Бала ханнан үлкен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, кішкентай ашамай кейде нардан да үлкен көрінеді, ал бала кей жағдайда ханнан да үлкен болып айтылады. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз орны, өз бағасы бар; кейде кішкентай көрінген нәрсе де үлкен мәнге ие болады. Әсіресе бала — болашақтың иесі, ұрпақтың жалғасы, елдің ертеңі. Сондықтан оның қадірі ханнан да биік деп танылған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ашамай» — баланы мінгізуге арналған жеңіл құрал, «нар» — ең ірі, күшті түйе. Екеуін салыстыру арқылы халық қарапайым заттың да үлкен мақсатқа қызмет ететінін аңғартады. «Бала» мен «хан» салыстыруы да терең: хан қанша беделді болса да, бала — өмірдің бастауы, үміттің нышаны. Бұл теңеу арқылы халық ұрпақтың мәртебесін көтеріп көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне бала тәрбиесі, ұрпақтың маңызы туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, отбасында ата-ана «баланың сөзіне құлақ асайық, оның ойы да маңызды» дегенде осы мақалдың мәні еске түседі. Яғни, кішіні кішірейтпей, оның әлеуетін ерте тану керек деген ой айтылады.
Bala hannan úlken.