Мақалдағы сөздер
Мақал-мәтелдерде кездесетін сирек және көне сөздердің мағынасы, мысалдары және сол сөз бар мақалдар.
34 сөзА
Б
- бажа зат есім · свояк Апалы-сіңлілі әйелдерге үйленген ер адамдардың бір-біріне қатысты туыстық атауы.
- бейнет зат есім · тяжкий труд, мытарства, мучение Ауыр еңбек, машақат, қиындық; адамның маңдай терін төгіп, азап шегіп атқаратын жұмысы мен басынан кешкен тауқыметі.
- бетеге зат есім · типчак, овсяница валлисская (степной злак) Далада, тауда өсетін, жапырағы жіңішке, тығыз шоқ болып өсетін көпжылдық астық тұқымдас шөп; малға жайылымдық…
Е
Ж
- жарлы сын есім · бедный, бедняк Кедей, жоқ-жітік; малы, дүние-мүлкі аз, тұрмысы төмен (адам).
- желім зат есім · клей Екі нәрсені бір-біріне жабыстыру үшін қолданылатын жабысқақ зат. Бұрын мал терісін, сүйегін, тұяғын қайнатып …
- жетесіз сын есім · невоспитанный, бестолковый, безродный Тәрбиесі кем, көргенсіз, жөн білмейтін; ақылы таяз, айтқан ақыл-кеңесті бойына сіңірмейтін адам.
З
И
К
- кесапат зат есім · беда, вред, напасть Зиян, кесір, бәле; адамға не айналасына залал келтіретін жаман іс пен оның салдары.
- күндес зат есім · соперница (другая жена того же мужа); соперник, завистник Бір ердің бірнеше әйелінің бір-біріне қатысты атауы: бір күйеуге қосылған әйелдер бір-біріне күндес болып саналады.
Қ
М
- мәстек зат есім · малорослая непородистая лошадёнка Бойы аласа, тұқымы нашар, жүрісі шабан, әлсіз жылқы; жаман ат.
- мехнат зат есім · тяжкий труд, мучение, страдание Ауыр еңбек, машақат, азап; адамды қинайтын қиындық пен бейнет.
- мешкей сын есім · обжора, прожорливый Тамақты тым көп жейтін, тоя білмейтін; қарнының қамын ғана ойлайтын адам.
- мысқал зат есім · мискаль (мера веса); крупица, капля Бұрын алтын, күміс, дәрі өлшеуге қолданылған кішкентай салмақ өлшемі (шамамен 4–4,5 грамм); ауыспалы мағынада…
Н
- нәсіп зат есім · удел, доля, благо Адамға бұйырған ырыс, үлес, несібе; тағдырдың сыйы ретінде келетін береке мен табыс.
- несібе зат есім · доля, удел, пропитание Адамға бұйырған ырыс, үлес, ризық; адамның маңдайына жазылған нәсібі мен табысы.
- нысап зат есім · совесть, справедливость, чувство меры Әділдік пен қанағат, орынды шек; адамның артық нәрсеге ұмтылмай, өз үлесіне риза болып, өзгенің ақысын жемеуі…
О
Ө
П
С
Т
- таспа зат есім · лента; магнитная лента; ремешок Жіңішке ұзын жолақ; лента. Матадан, қағаздан не басқа материалдан жасалады, бір нәрсені байлауға, әшекейлеуге…
- тексіз сын есім · безродный, невоспитанный Тегі, тәрбиесі жоқ; ата-анадан өнеге көрмеген, әдепсіз, көргенсіз. Тура мағынасында — арғы тегі белгісіз, тұқ…
- тұяқ зат есім · копыто; (перен.) скот; потомство, наследник Жылқы, сиыр, қой сияқты малдың аяғының ұшындағы мүйізді қатты қабы. Мал жүргенде жерге осы тұяқпен басады.