Ата өліп, бала қалса,
Мұратына жетеді.
Бала өліп, ата қалса,
Арманы іште кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-ана мен баланың өмірлік байланысын терең көрсетеді. Бірінші жолда әке өмірден өтсе де, артында қалған бала өсіп-өнсе, әкенің арманы, үміті жалғасады деген ой бар. Ал екінші жолда бала ерте қайтыс болып, ата тірі қалса, оның жүрегіндегі ең үлкен арман орындалмай, іште күйік болып қалады. Яғни ұрпақтың амандығы — ата-ана үшін ең үлкен мұрат.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мұратына жетеді» деген тіркес — ата үмітінің ақталуын білдіреді. Ал «арманы іште кетеді» дегені — орындалмай қалған үміт, жүректе қалған қасірет. Мақалда тура мағынада өмір мен өлім айтылса, астарлы мағынада ұрпақ жалғастығы, ата-ана жүрегіндегі ең асыл тілек суреттеледі. Бұл жерде бала — үміттің, жалғастықтың символы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ана жауапкершілігін, бала тәрбиесінің маңызын еске салады. Әр ата-ана баласының амандығын, білімді, тәрбиелі болып өсуін қалайды. Мысалы, ата-ана баласын оқытып, жақсы маман болуына жағдай жасаса, сол арқылы өз арманын жүзеге асырғандай болады. Сондықтан мақал ұрпақ қадірін білуге үндейді.
Muratyna jetedi.
Bala ólip, ata qalsa,
Armany ishte ketedi.