Аналы баланың өзі тоқ,
Анасыз баланың көзі тоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ана мен баланың байланысын терең көрсетеді. Аналы бала – мейірімге, қамқорлыққа, бағыт-бағдарға ие болған бала, сондықтан оның ішкі жан дүниесі тыныш, көзі де тоқ, яғни еш нәрседен тарықпай, қанағатшыл болады. Ал анасыз бала сырттай барға ие болса да, көңілінде жетімсіреу, мұң, кемшілік сезімі көп болуы мүмкін. Мұндағы тура мағына – анасы бар баланың жағдайы жақсы; астарлы мағынасы – ананың орны бөлек, оның мейірімі баланың рухани тоқ болуына себеп.
Образдар мен теңеулер
«Өзі тоқ» деген сөз баланың тек қарнының тойғанын емес, көңілінің, өмірінің орныққанын білдіреді. «Көзі тоқ» тіркесі ашкөз емес, барға шүкір етіп, сұқтана бермейтін жанды меңзейді. Мұнда көз – тілек пен қанағаттың белгісі. Ана баланың тек асыраушысы емес, тәрбиеші, қорғаны, жылуы ретінде бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал ана тәрбиесінің құндылығын еске салады. Мысалы, бала жақсы мектепте оқып, киімі бүтін болса да, үйдегі мейірім мен қамқорлық жетіспесе, ол өзін жалғыз сезінуі мүмкін. Сондықтан ата-ана баланың материалдық қажетін ғана емес, жүрек жылуын да өтеуі керек.
Anasyz balanyń kózi toq.