Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
95.7K
Қаралым
192
Орташа
Сұрыптау:
Пайдасы бар жігіттер,
Дария шалқар көлмен тең.
Пайдасы жоқ жігіттер,
Ел қонбайтын шөлмен тең.
Дария шалқар көлмен тең.
Пайдасы жоқ жігіттер,
Ел қонбайтын шөлмен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда жігіттің қоғамға, елге, айналасына тигізер пайдасы ең басты өлшем екені айтылады. Пайда...
Палуанға оң, терісі бірдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: палуанның денесі берік, қай жағынан қарасаң да, күші де, салмағы да, қа...
Атан өлсе сойылар,
Арыс өлсе қойылар,
Қансонар қайдан табылар?
Арыс өлсе қойылар,
Қансонар қайдан табылар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ердің, елге тірек болған азаматтың орны бөлек екенін білдіреді. Түйе өлсе — оның еті сойы...
Бөріктінің намысы бір.
**Негізгі мағынасы** «Бөріктінің намысы бір» деген мақал бір қауымның, бір топтың адамдары ортақ ар-намысқа ие екенін б...
Азамат жолы - ар жолы.
**Негізгі мағынасы** «Азамат жолы - ар жолы» деген мақал ер адамның, елге тірек болар тұлғаның өмірдегі басты өлшемі —...
Жауынгерге жара да жарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жауынгердің үстіндегі жарақаты да, жарасы да оның болмысына жат көрінб...
Батырды екі долы қатынның бірі туады,
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың батыр, би, көсем болып қалыптасуы тек табиғи қабілетке ғана емес, ана тәрбие...
Құдайға құрмет - елдің салты,
Еліне құрмет - ердің даңқы.
Еліне құрмет - ердің даңқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елді де, Жаратқанды да құрметтеуді адамдықтың биік өлшемі деп түсіндіреді. Бірінші жолда...
Батыр жігіт жол бастар,
Ақын жігіт той бастар.
Ақын жігіт той бастар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің мінезі мен қабілеті істен көрінетінін айтады. Батыр жігіт елге қиын сәтте жол...
Бала өсті дегенше,
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың жай ғана өсіп, бойжеткені немесе ержеткені жеткіліксіз екенін айтады. Шын мәнінде...
Ер адамның алдында
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның да, әйел адамның да өмірде өз орнын, өзіне лайық игі ісі мен берекелі тіршіліг...
Жердің құты - жаңбыр,
Елдің құты - азамат.
Үйдің құты - жақсы әйел,
Аймақтың құты - әділ басшы.
Елдің құты - азамат.
Үйдің құты - жақсы әйел,
Аймақтың құты - әділ басшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел мен тұрмыстың берекесі әр нәрсенің өз қадірлі тірегіне байланысты екенін айтады. Жерге...
Ер сасқанда белгілі,
Ат шапқанда белгілі.
Ат шапқанда белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы қиын сәтте, сын үстінде көрінетінін білдіреді. Тура мағынада, аттың ш...
Би болар жігіттің,
Төбеде болар жұмысы.
Мерген болар жігіттің
Жебеде болар жұмысы.
Төбеде болар жұмысы.
Мерген болар жігіттің
Жебеде болар жұмысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің қабілеті мен бағыты оның ісінен-ақ көрінетінін айтады. Нағыз би болуға лайық ада...
Атаның ұлы - халықтың құлы.
**Негізгі мағынасы** «Атаның ұлы - халықтың құлы» деген мақалдың тура мағынасы — әкенің ұлы өз басының ғана қамын ойлам...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.