Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147.3K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Жердің құты - жаңбыр,
Елдің құты - азамат.
Үйдің құты - жақсы әйел,
Аймақтың құты - әділ басшы.
Елдің құты - азамат.
Үйдің құты - жақсы әйел,
Аймақтың құты - әділ басшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел мен тұрмыстың берекесі әр нәрсенің өз қадірлі тірегіне байланысты екенін айтады. Жерге...
Батыр мақтанса, жауға шапқанын айтар,
Қу мақтанса, алдап қаққанын айтар.
Қу мақтанса, алдап қаққанын айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі мінезді салыстырады: батыр адам өз ерлігін бос сөзбен емес, істеген ісімен дәле...
Ер қаруы - бес қару.
**Негізгі мағынасы** «Ер қаруы — бес қару» деген мақал ер жігіттің саймандары мен дайын құралдары көп болуы керек деген...
Ер адамның алдында
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның да, әйел адамның да өмірде өз орнын, өзіне лайық игі ісі мен берекелі тіршіліг...
Жігітке жетпіс өнер де аз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіт адамның бойында бір ғана қабілет емес, көп қырлы өнер, білім, ептілік болғаны жөн е...
Соры бар жігітке сортаң жер жолығар,
Айналасы ойпаң жер жолығар.
Айналасы ойпаң жер жолығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тағдырдың кейде адамға қолайсыз жағдайды көптеп жолықтыратынын білдіреді. Тура мағынасын...
Ер жолдасы - тәуекел.
**Негізгі мағынасы** «Ер жолдасы — тәуекел» деген мақал ер азаматтың алға қойған ісінде батыл болып, жүрексінбей қадам...
Жігітке жеті өнер аз,
Жетпіс өнер көп емес.
Жетпіс өнер көп емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің бойында өнер, білім, қабілет көп болғаны жақсы екенін білдіреді. Тура мағынасын...
Кемер белбеу - бел сәні,
Кемел жігіт - ел сәні.
Кемел жігіт - ел сәні.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің көркі тек сыртқы келбетте емес, оның мінезі, тәрбиесі, ісі мен елге пайдасымен ө...
Ат жүйрігі айырады,
Тіл жүйрігі қайырады.
Тіл жүйрігі қайырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйгеде аттың жүйрігі озып, ал сөз сайысында тілдің жүйрігі ұтады. Аста...
Жігіт алтын, қыз күміс бойдағында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіт пен қыздың жастық шағында, яғни бойдақ кезінде, ең қымбат қазынаға теңелетінін білд...
Инабат - ер азығы,
Инабатты ер - ел қазығы.
Инабатты ер - ел қазығы.
**Негізгі мағынасы** Инабат — адамның ішкі мәдениеті, әдептілігі, ұят пен кішіпейілділігі. Мақалдың тура мағынасы бойынш...
Ер сасқанда белгілі,
Ат шапқанда белгілі.
Ат шапқанда белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы қиын сәтте, сын үстінде көрінетінін білдіреді. Тура мағынада, аттың ш...
Батырлық айқаста танылар.
**Негізгі мағынасы** «Батырлық айқаста танылар» деген мақал ер жігіттің, нағыз батырдың шын қадір-қасиеті сөзбен емес,...
Жақсы ат пен жақсы жігіт көптікі.
**Негізгі мағынасы** Жақсы ат пен жақсы жігіттің қадірі жеке адамның ғана емес, көптің игілігіне қызмет етуімен өлшенеді...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.