Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
173.8K
Қаралым
349
Орташа
Сұрыптау:
Ер қазынасы - жүрген із.
Ел қазынасы - көне көз.
Тіл қазынасы - ескі сөз.
Ел қазынасы - көне көз.
Тіл қазынасы - ескі сөз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үш түрлі қазынаны қатар бағалайды: ердің қазынасы — артында қалған ізі, елдің қазынасы —...
Жігітке жеті өнер аз,
Жетпіс өнер көп емес.
Жетпіс өнер көп емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің бойында өнер, білім, қабілет көп болғаны жақсы екенін білдіреді. Тура мағынасын...
Арғын деген арыспын,
Азуы алты қарыспын.
Азуы алты қарыспын.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдарда адам өз руының, тегінің намысын көтеріп, күш-қайратын, қайсар мінезін танытып тұр. Тур...
Жас та болса бас.
**Негізгі мағынасы** «Жас та болса бас» деген мақал жасы кіші болса да, ақылы асқан, сөзі орнықты, ісі мығым адамды айт...
Азамат жолы - ар жолы.
**Негізгі мағынасы** «Азамат жолы - ар жолы» деген мақал ер адамның, елге тірек болар тұлғаның өмірдегі басты өлшемі —...
Қыран қазасы қияда.
**Негізгі мағынасы** Қыран — ең биікке самғайтын, еркін де қайратты құс. «Қыран қазасы қияда» деген мақалдың тура мағына...
Атаның ұлы - халықтың құлы.
**Негізгі мағынасы** «Атаның ұлы - халықтың құлы» деген мақалдың тура мағынасы — әкенің ұлы өз басының ғана қамын ойлам...
Жердің құты - жаңбыр,
Елдің құты - азамат.
Үйдің құты - жақсы әйел,
Аймақтың құты - әділ басшы.
Елдің құты - азамат.
Үйдің құты - жақсы әйел,
Аймақтың құты - әділ басшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел мен тұрмыстың берекесі әр нәрсенің өз қадірлі тірегіне байланысты екенін айтады. Жерге...
Қосшы болуға жараған,
Басшы болуға да жарайды.
Басшы болуға да жарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қабілеті мен мінезі орнықты болса, ол қай істі де атқара алатынын білдіреді. «Қос...
Нар тәуекел - ер ісі.
**Негізгі мағынасы** «Нар тәуекел - ер ісі» деген мақал адам қандай да бір маңызды іске батыл қадам жасап, тәуекелге бе...
Кемер белбеу - бел сәні,
Кемел жігіт - ел сәні.
Кемел жігіт - ел сәні.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің көркі тек сыртқы келбетте емес, оның мінезі, тәрбиесі, ісі мен елге пайдасымен ө...
Жалғыз аттың пайдасы көп,
Жалғыз жігіттің айласы көп.
Жалғыз жігіттің айласы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның да, жалғыз аттың да кейде көп іске жарайтынын білдіреді. Тура мағынада бір...
Ер екі айтса - ез,
Хан екі айтса - қатын.
Хан екі айтса - қатын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі не сөзді қайта-қайта айтқызу адамның беделі мен мінезін танытады деген ойды білд...
Ел күйінгенде күйінген батыр,
Ел сүйінгенде сүйінген батыр
Ерегісте мыңға татыр.
Ел сүйінгенде сүйінген батыр
Ерегісте мыңға татыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің қуанышы мен қайғысын өз басынан өткендей қабылдайтын нағыз батырды сипаттайды. Тура...
Ел намысы - ер намысы.
**Негізгі мағынасы** «Ел намысы - ер намысы» деген мақалдың тура мағынасы — елдің абыройы мен ер азаматтың абыройы бір-...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Ер мойнында қыл арқан шірімейді.
**Негізгі мағынасы** «Ер мойнында қыл арқан шірімейді» деген мақал ер адамның жауапкершілігі мен намысы ауыр жүк көтерсе...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.