Қосшы болуға жараған,
Басшы болуға да жарайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның қабілеті мен мінезі орнықты болса, ол қай істі де атқара алатынын білдіреді. «Қосшы» — біреуге қолғанат болып, көмекші қызметін атқаратын адам. Ал «басшы» — елді, істі, топты алға бастайтын жетекші. Мақалдың астарлы мағынасы: кімде-кім көмекші болып жүріп, тәртіпті, еңбекқорлықты, жауапкершілікті үйренсе, кейін жетекшілікке де лайық болады. Яғни жақсы басшы бір күнде қалыптаспайды, ол тәжірибеден шыңдалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қосшы» мен «басшы» сөздері екі түрлі өмірлік орынды бейнелейді. Қосшы — іштей тынбайтын, көпті көріп, үйренетін, үлкеннің жанында жүріп шынығатын адам. Басшы — сол тәжірибенің жемісі, сенім артатын тұлға. Бұл жерде автор адамды қызметімен емес, өсуімен бағалайды. Қосшылықтан басшылыққа көтерілу — еңбек пен тәрбие арқылы жетілудің белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген салада қолданылады. Мысалы, жас маман алдымен тәжірибелі қызметкерге жәрдемдесіп, жұмыстың қыр-сырын меңгереді, кейін өзі бөлімді басқара алады. Демек, кішкентай міндетті адал атқарған адам үлкен жауапкершіліктен де қашпайды.
Basshy bolýǵa da jaraıdy.