«Күш батылдыққа ереді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Күш батылдыққа ереді, яғни ол батылдықтың соңынан жүреді. Мақал күштің өз алдына жеткіліксіз екенін, оны іске жегетін, бағыт беретін батылдық екенін айтады. Батыл адам өзінде жоқ күшті де тауып, қиын істі атқарады, ал қорқақ адам қанша мықты болса да, күшін пайдалана алмайды. Сонымен бірге мақал батыл қадам жасаған адамның күші мен жігері арта түсетінін аңғартады: алғашқы батылдықтан кейін күш өзі келеді.
Образдар мен теңеулер
Еру етістігі қазақ тілінде бірдеңенің соңынан жүру, біреуге ілесу мағынасын береді: құлын биесіне ереді, ел көсемге ереді. Мақалда күш пен батылдық адам кейпінде алынған: күш — ізбасар, батылдық — бастаушы. Батырлар жырында да осы ой бар: батыр алдымен жүрегімен жеңеді, сонан соң қолымен. Әдеттегі ой әдейі төңкерілген: жұрт күшті адам батыл болады деп ойлайды, ал мақал керісінше айтады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды денесі әлсіз, бірақ қиын іске баратын адамды қолдау үшін немесе күші бар, бірақ қорқып тұрған адамды итермелеу үшін айтады. Спортта, тәрбие әңгімесінде жиі қолданылады. Интонациясы — сенім, жігерлендіру. Анық қауіпті, күш тең емес жағдайда айту ақылсыз шақыру болып шығуы мүмкін. Мысалы: «Бойың кішкентай дегенше, батыл бол, күш батылдыққа ереді».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылда қашып шыққан асау тайды ұсақ денелі жасөспірім ұстап алғанда, ағалары оның батылдығына таңданып, осы мақалды айтады.
— Мектептің спорт залында арқанға өрмелеуден қорқып тұрған балаға дене шынықтыру мұғалімі осы мақалды айтып, бірінші қадамды жасатады.