Кемел жігіт кешірімді.
«Кемел жігіт кешірімді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Кемел жігіт кешірімді — жетілген, есейген, ақылы толысқан азамат кешіре біледі. Мақал кешірімді әлсіздік емес, кемелдіктің белгісі деп көрсетеді: ашуын ұстай алмайтын, кішкене ренішті ұзақ көтеріп жүретін адам — әлі шала, ал кемеліне келген адам біреудің қатесін кешіріп, артық кек сақтамайды. Мұнда өлшемнің ішкі екені маңызды: жігітті жасы емес, кешірімі мен кеңдігі кемел етеді.
Образдар мен теңеулер
Кемел — толық, жетілген, кемшілігі жоқ; адам туралы «кемеліне келді» дейді. Бұл сөз пісіп-жетілу, толысу бейнесін береді: жеміс піскенде тәттіленетіні сияқты, адам да толысқанда жұмсарады. Мақал «кемел» мен «кешірімді» сөздерін қатар қойып, бір дыбыстан бастайды, бұл қысқа ойды есте сақтауға жеңіл етеді. «Жігіт» сөзінің қатысуы мақалды ер мінезіне қатысты етеді: батылдық пен күштің қасында кешірім де ерлікке жатады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды ренжіскен адамдарды татуластырғанда, кешірім сұраған біреуді кешіруге шақырғанда немесе кешірімді мінез көрсеткен адамды мақтағанда айтады. Интонациясы — ақыл, мақтау. Біреуге жасалған қиянатты кешіре салуды талап етіп, жәбірленушіні кінәлау үшін айту орынсыз. Мысалы: «Інің кешірім сұрап тұр ғой, кемел жігіт кешірімді, қолын ал».
Қолданылу жағдаяттары
— Шекара дауы үшін жылдап сөйлеспей жүрген екі көршіні татуластырған ақсақал кешірім сұраған жаққа қол беруді өтініп, осы мақалды айтады.
— Футболда өзін қағып жіберген қарсыласының қолын алған ойыншыны жаттықтырушы ойыннан кейін осы мақалмен мақтайды.
— Тойда ағасының сөзіне ренжіген жігітке әпкесі: «Ашуыңды бас, кемел жігіт кешірімді» деп ақыл айтады.