Қорқақ - қашқан кісі,
Батыр - шанышқан кісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал батылдық пен қорқақтықтың айырмасын көрсетеді. Тура мағынасында қорқақ адам қауіптен қашады, ал батыр адам жауға қарсы тұрады. Астарлы мағынасы — адам қиындық алдында тайсалмай, жауапкершілікті мойнымен көтере білсе ғана нағыз ерлік танытады. Қорқақтық әлсіздік пен именшектікке, ал батырлық қайсарлық пен шешімге байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қашқан кісі» сөзі қауіптен бой тасалайтын, өз пікірін қорғай алмайтын адамды білдіреді. Ал «шанышқан кісі» — найза ұстап, қарсыласқа тікелей қарсы шығатын ержүрек жанның бейнесі. Мұнда «шанышқан» сөзі тек соғыс қимылын ғана емес, қайсар мінезді, батыл әрекетті де аңғартады. Яғни мақал батырды ісімен, қорқақты қашуымен таниды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал тек соғысқа емес, өмірлік шешімдерге де қатысты айтылады. Мысалы, біреу әділетсіздік көрсе де үнсіз қашқақтай берсе — ол қорқақтыққа жақын, ал шындықты айтып, дұрыс жолды қорғаса — батылдық танытады. Яғни мақал адамды қиын сәтте жасқанбай, орынды әрекет етуге үндейді.
Batyr - shanyshqan kisi.