Қайратты ерге мал тұрар,
Өнерлі ерге бақ тұрар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қайраты бар, жігерлі ердің қолында мал да көбейіп, ырыс та орнығады; өнері бар ердің маңына бақ қонады. Астарлы мағынасы — адамның өмірдегі табысы тек күшке емес, қабілет пен еңбектің ұштасуына байланысты. Қайрат адамды әрекетке жетелейді, өнер сол әрекетті нәтижелі етеді. Яғни, жігері мен білімі, қабілеті бар кісі елге де, үйге де береке әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қайратты ер» — қиындықтан тайсалмайтын, табанды, іске мығым адам. «Мал тұрар» дегені — дәулет, несібе, дүниенің орнығуы. Ал «өнерлі ер» — қолынан іс келетін, шебер, ойлы, тиянақты жан. «Бақ тұрар» деген образ — сәттілік пен ырыстың сондай адамға тұрақтайтынын білдіреді. Халық мұнда еңбекті ғана емес, өнер мен қабілетті де үлкен құндылық деп көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір жас жігіт тек күшіне сүйенбей, мамандық үйреніп, кәсіп ашса, оның еңбегі де, табысы да артады. Қайрат — бастау болса, өнер — сол бастаманы өсіретін қуат. Сондықтан адам қол қусырып отырмай, істің бабын табуға ұмтылуы керек.
Ónerli erge baq turar.