Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147.4K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Жалғыз батыр жауға жоқ,
Жалғыз жігіт дауға жоқ.
Жалғыз жігіт дауға жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның күші үлкен іске әрдайым жете бермейтінін айтады. Тура мағынасында бір баты...
Хан ақсұңқар болса,
Алтын тұғыры он болар.
Алтын тұғыры он болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер хан ақсұңқардай қыран, яғни асыл, сұңғыла, биік мінезді болса, оны...
Жақсы аттың жалын сақтағанша,
Жақсы жігіттің арын сақта.
Жақсы жігіттің арын сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы аттың жалын күт, оны күтімсіз қалдырма деген ойды білдіреді. Аста...
Қыз еркем - кестесімен көркем,
Ұл еркем - өнерімен көркем.
Ұл еркем - өнерімен көркем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың көркі тек сыртқы сұлулықта емес, өзіне тән өнері мен тәрбиесінде екенін айт...
Көргені жақсы көш бастар.
**Негізгі мағынасы** «Көргені жақсы көш бастар» деген мақал тәжірибесі мол, тәрбиесі дұрыс, өмірден сабақ алған адам қи...
Арғымақ аттың құйрығы
әрі жібек, әрі қыл.
Ер жігіттің белгісі
әрі мырза, әрі құл.
әрі жібек, әрі қыл.
Ер жігіттің белгісі
әрі мырза, әрі құл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің мінезі қос қырлы болуға тиіс екенін айтады. Бір жағынан, ол мырза, жомарт, ке...
Тұсау ат сақтайды,
Ат ер сақтайды,
Ер ел сақтайды.
Ат ер сақтайды,
Ер ел сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атқа тұсау салу оны бос жібермей, аяғын қорғап, бағытын сақтайды деген...
Тай өссе, ат шығады,
Ұл өссе, әке тынығады.
Ұл өссе, әке тынығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тай ер жетіп ат болады, ал ұл бала өсіп, азамат қатарына қосылғанда әке...
Өжет адам өлімнен қаймықпас.
**Негізгі мағынасы** «Өжет адам өлімнен қаймықпас» деген мақалдың тура мағынасы — жүрегі берік, қайсар адам өлім қаупін...
Аюды жеңген - жарты ер,
Ашуды жеңген - бүтін ер.
Ашуды жеңген - бүтін ер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аю сияқты айбарлы, қауіпті аңды жеңген адам ерлік көрсетті деген ой. А...
Сұлу жігіт - ел көркі,
Сұлу қыз - үй көркі.
Сұлу қыз - үй көркі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жігіттің көрікті, келбетті, сымбатты болуы елдің сәнін келтіреді, ал қы...
Анадан алтау туғанша,
Жалғыз туса не етеді?
Елге түлға керек-ті.
Қарағайға қарсы бұтақ біткенше,
Еменге айыр бұтақ бітсе не етеді?
Құсқа тұғыр керек-ті.
Жалғыз туса не етеді?
Елге түлға керек-ті.
Қарағайға қарсы бұтақ біткенше,
Еменге айыр бұтақ бітсе не етеді?
Құсқа тұғыр керек-ті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — табиғаттағы күшті ағашқа сүйеніш болар бұтақ, құсқа қонатын тұғыр қаже...
Батырға оқ дарымайды,
Батылға жау жоламайды.
Батылға жау жоламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыл, қайсар, жүрегі берік адамға қауіп те, қатер де оңай жуымайтынын білдіреді. Тура ма...
Өз елінде көртышқан да батыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елдің, өскен ортаның адамға ерекше күш беретінін аңғартады. Өз жерінде жүрген адам...
Жүйріктің шашасына шаң жұқпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік ат қатты шапқанда, оның шашасына шаң ілеспейді, яғни өте жылдам...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.