Қарусыз кісінің қайраты зая,
Қайратсыз кісінің айбаты зая.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі қуаты бір-бірімен сабақтас екенін айтады. Қаруы жоқ кісінің қайраты зая деуі — тек күшті болып көрінудің, бірақ оны қорғайтын құрал, мүмкіндік не амалдың болмауының пайдасыз екенін білдіреді. Ал қайратсыз кісінің айбаты зая деуі — айбар, кеуде, бедел, қаһар бар сияқты көрінгенімен, жігері мен батылдығы жоқ адамнан шынайы нәтиже шықпайтынын меңзейді. Яғни, әрекетке жарайтын күш пен ішкі беріктік қатар болса ғана адам толық тұлға болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "қару" — тек соғыс құралы емес, адамның мақсатына жететін мүмкіндігі, тірегі, қорғаны. "Қайрат" — дене күші ғана емес, табандылық, жігер, ерік. "Айбат" — сыртқы бедел, өжеттік, сес көрсету. Мақал екі нәрсені салыстырып, бос мақтан мен шынайы күштің айырмасын көрсетеді. Сыртқы айбардың ішкі қуатсыз мәні болмайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал білімде, жұмыста, спортта жиі еске түседі. Мысалы, адамда жақсы идея бар, бірақ оны жүзеге асыратын дағдысы мен еңбекқорлығы болмаса, сол ой қағаз бетінде ғана қалады. Сондықтан мамандықта тек қабілет жеткіліксіз, оны іске асыратын тәртіп пен тәжірибе де қажет.
Qaıratsyz kisiniń aıbaty zaıa.