«Керуен көркі - нармен, Батыр көркі - армен.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Керуенді сәндеп, абыройын асыратын — жүк көтерген зор нар түйелер; батырдың көркі де сыртқы сымбатында емес, арында, ар-намысында. Мақал нағыз сұлулық ішкі қасиеттен шығатынын айтады: күші бар батыр арсыз болса, оның ерлігі қадірсіз. Ар — адамның ұяты, адалдығы, өз сөзі мен ісіне жауапкершілігі. Нар керуенді алысқа жеткізетіндей, ар да батырды абыройлы жолмен алып жүреді.
Образдар мен теңеулер
Нар — бір өркешті, ірі әрі төзімді түйе; ол ауыр жүкті ұзақ жолға көтереді, керуеннің алдында жүріп, оның көркін асырады. Керуен — сауда жолымен тізіліп жүрген түйе көші; нары мықты керуен бай әрі сенімді саналған. Мақалда сыртқы әсем көрініс (нар) ішкі қасиетке (ар) теңеледі. «Нармен — армен» ұйқасы қисынды: екі сөз бір дыбыспен ғана ерекшеленеді, сондықтан нар мен ар бейнесі бір-біріне жабысып тұрады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Күші мен атағы бар, бірақ адалдығы күмәнді адамға ескерту ретінде, не керісінше арын таза ұстаған адамды мақтағанда айтылады. Спортшыларға, әскерилерге, жалпы күшті адамдарға айтуға лайық. Мысалы, бапкер жеңіс үшін ереже бұзуды ұсынған шәкіртіне: «Батыр көркі — армен, жеңісті адал ал», — дейді.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауыл тойында балуан жеңген соң жығылған қарсыласын көтеріп тұрғызады; ақсақал батырдың көркі арында екенін айтып, оған шапан жабады.
— Базарда жүк тасушы жігіт тауып алған әмиянды иесіне қайтарады; дүкенші әйел оны мақтап, мақалды айтады.
Batyr kerki - armen.