Қашқан жауға қатын ер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жаудан қашып бара жатқан адамға әйел де ер болып көрінеді, яғни қорқақ қарсылас сырттай қаһарманнан да күшті әсер қалдырады. Астарлы мағынасы — қауіптің алдында жігерсіздік танытқан адам өз бейнесін де, беделін де жоғалтады. Қорыққан жау әлсіз болып көрінгенімен, оны қуып жету, жеңу оңай емес деген ой да сезіледі. Сондықтан мақал батылдықты, сабырды және сес көрсетпей, берік тұруды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "қашқан жау" — жеңіліс тапқан, үрейленген, тосын қимылға барған қарсылас. Ал "қатын ер" тіркесі ер адамның орнына әйелдің өзі батыр сияқты көрінді деген астарлы, мысқылды бейне береді. Бұл жерде әйелді кеміту емес, керісінше қорқақ адамның солқылдақ күйін әсірелей көрсету бар. Халық ұғымында жауға қаймықпай қарсы тұру — нағыз ерлік өлшемі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды қиын сәтте сасқалақтамауға шақырады. Мысалы, емтиханда қорқып, бірден бас тартып кеткен студент өз мүмкіндігін жоғалтады; ал сабыр сақтап, батыл кіріскен адам нәтижеге жетеді. Яғни, қорқынышқа ермей, салмақпен әрекет ету керек.