Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
173.8K
Қаралым
348
Орташа
Сұрыптау:
Батырды екі долы қатынның бірі туады,
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың батыр, би, көсем болып қалыптасуы тек табиғи қабілетке ғана емес, ана тәрбие...
Жақсы ұл - елдің туы.
**Негізгі мағынасы** Жақсы ұл — отбасының ғана емес, бүкіл елдің абыройын көтеретін азамат. Мақал тура мағынасында, жақс...
Ер - елдің айнасы.
**Негізгі мағынасы** «Ер - елдің айнасы» деген мақал ер азаматтың мінезі, ісі, сөзі мен жүріс-тұрысы тұтас елдің болмыс...
Жастың жолын кеспе.
**Негізгі мағынасы** «Жастың жолын кеспе» деген мақал жас адамның алға басуына, талабына, арман-мақсатына бөгет жасама...
Пірдің соңы - Бекет,
Ердің соңы - Есет.
Ердің соңы - Есет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — пір, яғни рухани жол көрсетуші адамның соңында Бекет, ал ер-азаматтың...
Ер аруағы қарулы.
**Негізгі мағынасы** «Ер аруағы қарулы» деген мақал ер адамның ішкі рухы, намысы, жігері берік болса, оның күші де, бед...
Жігітті жігерінен таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысын сыртқы түрімен емес, ішкі қайратымен, табандылығымен тануға болатыны...
Палуанға оң, терісі бірдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: палуанның денесі берік, қай жағынан қарасаң да, күші де, салмағы да, қа...
Саналы ерде сауыт бар,
Санасыз ерде қауіп бар.
Санасыз ерде қауіп бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды, ойлы, саналы адамның әр ісін өлшеп, сақ жасап жүретінін айтады. Мұндай ер басы ар...
Ер дәулеті - еңбек.
**Негізгі мағынасы** «Ер дәулеті - еңбек» деген мақал ер адамның, жалпы адамның ырыс-несібесі, абыройы мен тұрмыс берек...
Ер жігіт үш ақ үй, үш қара үй тігеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің өмірде бірнеше жауапкершілігі, бірнеше тірегі болатынын тұспалдайды. Тура ма...
Батырлық айқаста танылар.
**Негізгі мағынасы** «Батырлық айқаста танылар» деген мақал ер жігіттің, нағыз батырдың шын қадір-қасиеті сөзбен емес,...
Қорқақ қол бастамас.
**Негізгі мағынасы** «Қорқақ қол бастамас» деген мақалдың тура мағынасы — қорқып, тайсақтап тұрған адам әскерді де, іст...
Ауылдан қырық қадам шыққасын
азамат мусәпір.
азамат мусәпір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ауылынан ұзап шықса, өзін жат жерде жүргендей сезінеді. Астарлы м...
Именіп жүріп көрген игіліктен
Қарсыласып көрген бейнет артық.
Қарсыласып көрген бейнет артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір істі именіп, именшектеп, батыл қадам жасамай жүріп көрген пайдадан...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Ер мойнында қыл арқан шірімейді.
**Негізгі мағынасы** «Ер мойнында қыл арқан шірімейді» деген мақал ер адамның жауапкершілігі мен намысы ауыр жүк көтерсе...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.