Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147.3K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Асылды зергер, ерді ер таниды.
**Негізгі мағынасы** Асыл тастың шын құнын зергер ғана таниды, сол сияқты нағыз ердің қадірін де ер мінезді, көргені бар...
Жақсы ұл - елдің туы.
**Негізгі мағынасы** Жақсы ұл — отбасының ғана емес, бүкіл елдің абыройын көтеретін азамат. Мақал тура мағынасында, жақс...
Ерлікте қорлық жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Ерлікте қорлық жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — ерлік жасаған адамға қорлану, төмендеу жараспа...
Құдайға құрмет - елдің салты,
Еліне құрмет - ердің даңқы.
Еліне құрмет - ердің даңқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елді де, Жаратқанды да құрметтеуді адамдықтың биік өлшемі деп түсіндіреді. Бірінші жолда...
Батыр - айғақ, палуан - куә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: батыр да, палуан да өз күшін сөзбен емес, ісімен дәлелдейді. Астарлы ма...
Нар тәуекел - ер ісі.
**Негізгі мағынасы** «Нар тәуекел - ер ісі» деген мақал адам қандай да бір маңызды іске батыл қадам жасап, тәуекелге бе...
Палуанға оң, терісі бірдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: палуанның денесі берік, қай жағынан қарасаң да, күші де, салмағы да, қа...
Ат сүрінбей жер танымас,
Ер сүрінбей ел танымас.
Ер сүрінбей ел танымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ат жолда сүрінбей, жердің ой-шұңқырын, бедерін толық тани алмайды. Аст...
Алғыр жігіт ақылына қарай іс қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің ақылы мен іс-әрекетіне қарай бағаланатынын айтады. Алғыр, зерек адам істің ретін...
Ердің басы - тәуекел.
**Негізгі мағынасы** «Ердің басы - тәуекел» деген мақал ер адамға, жалпы азаматқа лайық іс батылдық пен тәуекелді қажет...
Ер екі айтса - ез,
Хан екі айтса - қатын.
Хан екі айтса - қатын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі не сөзді қайта-қайта айтқызу адамның беделі мен мінезін танытады деген ойды білд...
Қыран қазасы қияда.
**Негізгі мағынасы** Қыран — ең биікке самғайтын, еркін де қайратты құс. «Қыран қазасы қияда» деген мақалдың тура мағына...
Шын жомартқа жолықсаң,
Су орнына бал берер.
Шын батырға жолықсаң,
Сен үшін жан берер.
Су орнына бал берер.
Шын батырға жолықсаң,
Сен үшін жан берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз жомарт адам мен шын батырдың асыл қасиетін суреттейді. Тура мағынасында, жомарт кіс...
Атан өлсе сойылар,
Арыс өлсе қойылар,
Қансонар қайдан табылар?
Арыс өлсе қойылар,
Қансонар қайдан табылар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ердің, елге тірек болған азаматтың орны бөлек екенін білдіреді. Түйе өлсе — оның еті сойы...
Малы жоқ деп ерден түңілме,
Шөбі жоқ деп жерден түңілме.
Шөбі жоқ деп жерден түңілме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды барға қанағат етіп, жоққа бола үмітін үзбеуге шақырады. Тура мағынасында: малы жоқ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.