Қорқақ ер болмайды,
Қола зер болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қорқақ адамның ер азаматқа лайық биік қасиетке жете алмайтынын білдіреді. Тура мағынада «қорқақ» пен «ер» қарама-қарсы қойылған: жүрексіз кісі батыл әрекетке бара алмайды. Астарлы мағынасы — ерлік тек күште емес, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдай білу, жауапкершілік көтеру, намыс пен табандылық таныту екенін ескертеді. Қорқақтық адамды алға бастырмайды, ал батырлық пен қайсарлық қана тұлғаны өсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ер» — ел қорғайтын, сөзі мен ісі берік, намысты адам бейнесі. Ал «қола зер болмайды» дегені — қола қанша бағалы металл болғанымен, зерлі әшекейдің сәнін, нәзіктігін бере алмайды деген ойға құрылған. Яғни сыртқы жарқылдың өзі шынайы құндылықтың орнын баса алмайды. Образ арқылы мақал адам бойындағы шынайы қасиет пен жасанды көріністі салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жауапкершіліктен қашпай, қиындықтан қорықпай әрекет етуге үндейді. Мысалы, жұмыста маңызды жобаға бастамашы болудан тартынған адам өз қабілетін көрсете алмай қалады, ал батыл қызметкер тәуекел етіп, ұжымға пайдасын тигізеді. Сондықтан мақал жасықтықтан арылып, қайсар болуға шақырады.
Qola zer bolmaıdy.