Кісінеген айғырдың үйірін көр,
Кісімсіген жігіттің үйін көр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда адамның сыртқы даңғазасы мен шын қадірі салыстырылады. Айғыр кісінесе, оның үйірі бар екенін аңғартады; ал жігіт кісімсіп, менменсіп сөйлесе, оның үйі, тәрбиесі, тірегі қандай екенін ісі мен ортасынан тануға болады. Яғни адамды сөзінен емес, болмысынан, отбасынан, тәрбиесінен және айналасындағы жұртпен қарым-қатынасынан бағалау керек деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы айғыр — күш, өрлік, айбардың бейнесі. Оның кісінегені табиғи үн, ал үйірі — соның артындағы тіршілік, иелік, шын қуат. Ал кісімсіген жігіт — бос паңдыққа салынған, өзін артық көрсеткісі келетін адам. «Үйін көр» деуі оның ата-тегі, тәрбиесі, тұрмысы мен ортасы арқылы мінезі ашылатынын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдардың желідегі немесе сөз жүзіндегі паңдығына сақ қарауды ескертеді. Мысалы, біреу өзін үнемі мақтап, өзгеден жоғары ұстаса, оның нақты ісіне, тәрбиесіне, жұмысына қарап бағалаған дұрыс. Себебі шынайы салмақ — дабырада емес, іс пен мінезде.
Kisimsigen jigittiń úıin kór.