Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
173.9K
Қаралым
349
Орташа
Сұрыптау:
Қыз еркем - кестесімен көркем,
Ұл еркем - өнерімен көркем.
Ұл еркем - өнерімен көркем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың көркі тек сыртқы сұлулықта емес, өзіне тән өнері мен тәрбиесінде екенін айт...
Еңбек қылмай ер оңбас,
Бірлік қылмай ел оңбас.
Бірлік қылмай ел оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ер адам да, ел де өзінен-өзі түзеліп кетпейді, оған міндетті түрде еңб...
Өз елімнің басшысы болмасам да,
Сайының тасы болайын.
Сайының тасы болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға елге қызмет етудің тек үлкен лауазыммен өлшенбейтінін түсіндіреді. Тура мағынасы б...
Жүйріктің шашасына шаң жұқпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік ат қатты шапқанда, оның шашасына шаң ілеспейді, яғни өте жылдам...
Хан ақсұңқар болса,
Алтын тұғыры он болар.
Алтын тұғыры он болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер хан ақсұңқардай қыран, яғни асыл, сұңғыла, биік мінезді болса, оны...
Аюды жеңген - жарты ер,
Ашуды жеңген - бүтін ер.
Ашуды жеңген - бүтін ер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аю сияқты айбарлы, қауіпті аңды жеңген адам ерлік көрсетті деген ой. А...
Өжет адам өлімнен қаймықпас.
**Негізгі мағынасы** «Өжет адам өлімнен қаймықпас» деген мақалдың тура мағынасы — жүрегі берік, қайсар адам өлім қаупін...
Ат жүйрігі айырады,
Тіл жүйрігі қайырады.
Тіл жүйрігі қайырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйгеде аттың жүйрігі озып, ал сөз сайысында тілдің жүйрігі ұтады. Аста...
Жақсы аттың жалын сақтағанша,
Жақсы жігіттің арын сақта.
Жақсы жігіттің арын сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы аттың жалын күт, оны күтімсіз қалдырма деген ойды білдіреді. Аста...
Ер болсаң, бопсаға шыда.
**Негізгі мағынасы** «Ер болсаң, бопсаға шыда» деген мақал ер азаматтың мінезі берік, сабырлы, төзімді болуын талап ете...
Өжет адам өлімді жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Өжет адам қиындықтан қаймықпайды, қорқынышқа берілмей, ең ауыр сәтте де рухын түсірмейді. Мұндағы «...
Ер жолдасы - тәуекел.
**Негізгі мағынасы** «Ер жолдасы — тәуекел» деген мақал ер азаматтың алға қойған ісінде батыл болып, жүрексінбей қадам...
Ер қаруы - бес қару.
**Негізгі мағынасы** «Ер қаруы — бес қару» деген мақал ер жігіттің саймандары мен дайын құралдары көп болуы керек деген...
Ер адамның алдында
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның да, әйел адамның да өмірде өз орнын, өзіне лайық игі ісі мен берекелі тіршіліг...
Жігітке жетпіс өнер де аз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіт адамның бойында бір ғана қабілет емес, көп қырлы өнер, білім, ептілік болғаны жөн е...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Ер мойнында қыл арқан шірімейді.
**Негізгі мағынасы** «Ер мойнында қыл арқан шірімейді» деген мақал ер адамның жауапкершілігі мен намысы ауыр жүк көтерсе...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.