Азамат, жігіт, ер туралы — 9-бет 497
Сұрыптау:
Жігітке жар қымбат,
Намыс пен ар қымбат.
Намыс пен ар қымбат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жігіт үшін өмірдегі ең қымбат құндылықтарды көрсетеді. Тура мағынасында, жігітке сүйікті…
Жігітке жеті өнер аз,
Жетпіс өнер көп емес.
Жетпіс өнер көп емес.
Негізгі мағынасы Жігітке жеті түрлі өнер білу аз, тіпті жетпіс өнер білсе де көптік етпейді. Мақал өнерді санап, оған…
Жігітке жетпіс өнер де аз.
Негізгі мағынасы Жігіт жетпіс түрлі өнер білсе де, ол көп емес — әлі де үйрене беруге болады. Жетпіс мұнда дәл сан…
Жігітке лайық ат туар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жігітке сай мінезі бар, жарасымды ат туады, яғни ер азаматтың өзіне лайық…
Жігітке өнер де - өнер,
Өлең де - өнер.
Өлең де - өнер.
Негізгі мағынасы Жігіт үшін қолөнер, кәсіп те өнер, өлең айта білу де өнер. Мақал өнердің бір түрін жоғары қойып…
Күнде бір мақал
«Азамат, жігіт, ер туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жігіт көзімен қыз таңда
Негізгі мағынасы Қызды жігіттің көзімен таңда — келін іздегенде ата-ана не туыстар тек өз есебімен емес, болашақ…
Жігіт көркі - өнер.
Негізгі мағынасы Жігітті әдемі ететін — оның сырт келбеті емес, қолынан келетін өнері. Сұлу киім, келісті кескін көзге…
Жігіт көркі - сақал,
Базар көркі - бақал.
Базар көркі - бақал.
Негізгі мағынасы Жігіттің көркі — сақалы, базардың көркі — бақалы, яғни ұсақ тауармен саудалайтын дүкеншісі. Мақал әр…
Жігіт - күш, қыз - көрік.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жігіттің басты қасиеті — күш-қуат, қайрат, тірек болу екенін, ал қыздың басты көркі…
Жігітсінген желбуаз келеді.
Негізгі мағынасы Жігітсінген желбуаз келеді — өзін жігітпін деп көрсетуге тырысып, кеуде керетін адам іс жүзінде…
Жігіт - табысына мырза.
Негізгі мағынасы Жігіт өз табысына мырза — өз еңбегімен тапқан дүниесіне өзі ие, оны қалай жұмсаса да еркі, әрі сол…
Жігітті жігерінен таны.
Негізгі мағынасы Жігітті жігерінен таны — адамды киімінен, сөзінен, дене күшінен емес, ішкі қайратынан, ісін аяғына…
Жігіттің ауыры - шомбал,
Ағаштың ауыры - сомбал.
Ағаштың ауыры - сомбал.
Негізгі мағынасы Жігіттің ішіндегі ауыры — шомбал, яғни ірі, кесек денелі, мығым кісі; ағаштың ішіндегі ауыры — сомбал…
Жігіттің екі өнері бар:
Атқан да жыққан,
Ашқан да оқыған.
Атқан да жыққан,
Ашқан да оқыған.
Негізгі мағынасы Мақал жігітке қажет екі өнерді атайды: бірі — атқанын құлатып, күрескенін жығатын ептілік пен күш…
Жігіттің жігіті - өз нәпсісіне ие болған.
Негізгі мағынасы Жігіттің жігіті, яғни ең нағыз, ең мықты жігіт — басқаны емес, өз нәпсісін жеңген адам. Нәпсі…
Жігіттің жұмсаған күшін сұрама,
Бітірген ісін сұра.
Бітірген ісін сұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды істеген еңбегімен бағалау керек екенін айтады. Жігіттің қанша күш жұмсағаны, қанша…
Жігіттің сорлысын,
Жылқының жолдысы теңейді.
Жылқының жолдысы теңейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жігіттің ең әлсізі, жолы болмай жүргені де, жылқының жолы түскені сияқты…
Жігіттің түсін айтпа, ісін айт.
Негізгі мағынасы Жігіттің өңін, түр-түсін мақтап не сынап отырма, оның атқарған ісін айт. Ажар, бой-сымбат адамның өз…
Жігітті шешенсінген дауда сына,
Есерді батырсынған жауда сына.
Есерді батырсынған жауда сына.
Негізгі мағынасы Өзін шешен санайтын жігіттің сөзге шын шебер екені дау үстінде, ал батырсынған есердің ерлігі жаумен…
Жолбарыста бір жігіттің жүрегі,
қырық жігіттің күші бар.
қырық жігіттің күші бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жолбарыс сияқты айбатты, қайратты жігіттің бойында ерекше күш бар деген…
Жолбарыстың артында тері,
Батырдың артында елі қалады.
Батырдың артында елі қалады.
Негізгі мағынасы Жолбарыс өлгенде одан тек терісі қалады, ал батыр өлгенде артында ол қорғап қалған елі, оның аман-есен…
Жол үлкендікі, жүк түйенікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ұзақ жолға шығу үшін ең қолайлы көлік — түйе, ал жолдың өзі кең, ұзақ…
Жолы болар жігітке
Жолдан жолдас қосылар.
Жолдан жолдас қосылар.
Негізгі мағынасы Жолы болатын жігітке жолдас жолдың өзінен табылады: үйден жалғыз шықса да, сапар үстінде оған серік…
Жолы болар жігіттің,
Желі оңынан тұрады.
Желі оңынан тұрады.
Негізгі мағынасы Жолы болар жігіттің желі де оңынан соғады: жолаушыға жел арқадан соғып, жүрісін жеңілдетеді, аңшының…
Жомарт бергенін айтпас,
Ер айтқанынан қайтпас.
Ер айтқанынан қайтпас.
Негізгі мағынасы Жомарт адам берген жақсылығын міндетсініп, айтып жүрмейді; ер адам айтқан сөзінен қайтпайды. Мақалда…
Жомарт екі айтпас,
Ер айтқанынан қайтпас.
Ер айтқанынан қайтпас.
Негізгі мағынасы Жомарт адам алған бетінен қайтпайды, уәде берсе, сөзінде тұрады. Бірінші жолда жомарттық тек мал-мүлік…
Жорғаның қадірін желгенде біледі,
Жақсының қадірін өлгенде біледі.
Жақсының қадірін өлгенде біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның, не жақсы нәрсенің шын бағасы көбіне ол көзден таса болғанда, не айырылғанда ғана…
Жүзден - жүйрік, мыңнан - тұлпар.
Негізгі мағынасы «Жүзден - жүйрік, мыңнан - тұлпар» деген мақал көптің ішінен суырылып шығатын аса қабілетті, озық…
Жүйрік - алысқа, жігіт - намысқа.
Негізгі мағынасы «Жүйрік - алысқа, жігіт - намысқа» деген мақал екі түрлі қасиетті салыстырып айтады. Тура мағынасында…
Жүйрікке - тұмар.
Негізгі мағынасы «Жүйрікке - тұмар» деген мақалдың тура мағынасы: шабандоздар бәйгеге қосатын жүйрік атқа тұмар тағып…
Жүйріктен жүйрік шықса,
аяғы тыпыр-тыпыр етер.
аяғы тыпыр-тыпыр етер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйгеге түскен жүйрік аттан да шапшаң, қуатты ат шықса, бірінші жүйріктің…
Жүйріктің шашасына шаң жұқпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік ат қатты шапқанда, оның шашасына шаң ілеспейді, яғни өте жылдам…
Жүйрік шабан болады,
Мойнынан жалы кетсе.
Жігіт кедей болады,
Қолынан малы кетсе.
Мойнынан жалы кетсе.
Жігіт кедей болады,
Қолынан малы кетсе.
Негізгі мағынасы Ең жүйрік ат та мойнындағы жалы қайтып, арықтаса, шабан атқа айналады; ең мықты жігіт те малынан…
Жүк ауырын ер көтереді.
Негізгі мағынасы Көште, шаруада ең ауыр жүкті ер көтереді. Ауыспалы мағынада: ең ауыр жауапкершілік, қиын міндет…
Жүрек - ер, бас - кемеңгер.
Негізгі мағынасы Жүрек — ерліктің, бас — кемеңгерліктің орны дейді. Батылдық, жүректілік адамды ер етеді, ал ақыл, ой…
Жұмыс басты - ер қашты.
Негізгі мағынасы Мақал жұмыстан жалтаратын адамды кекетеді. Тура мағынасы: жұмыс басты, яғни іс қаптап, ауыр шаруа…
Жығылған күреске тоймас.
Негізгі мағынасы Жығылған күреске тоймайды дейді: жеңілген адам қайта-қайта күреске шақырады, есесін қайтарғысы келеді…
Жығылсаң, нардан жығыл.
Негізгі мағынасы Жығылсаң, нардан жығыл дейді: тәуекел етсең, үлкен іске бар, жеңілсең, лайықты қарсыласқа жеңіл. Мақал…
Жықсаң да, жығылсаң да,
Алысқаның арыстан болсын.
Алысқаның арыстан болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қарсылас та, серік те таңдауда биік талап қоюды меңзейді. Тура мағынасында күрессең…
Жылқыда да жылқы бар,
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
Негізгі мағынасы Жылқының бәрі жылқы, бірақ олардың ішінде қазанаттың орны бөлек. Жігіттер де сол сияқты: бәрі жігіт…