Қорқақтың қатыны болғанша,
Батырдың жесірі бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қорқақ, жігерсіз еркекке жар болғаннан гөрі, батырдың жесірі болу артық деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — адам үшін ердің батылдығы, намысы, қайраты маңызды; қорқақ адам отбасына да, елге де сүйеніш бола алмайды. Халық мұнда ер азаматтың мінезі мен беделін жоғары қояды, ал қорқақтықты төмен санайды.
Образдар мен теңеулер
«Қорқақ» — қиындықта тайсалатын, жауапкершіліктен қашатын адам бейнесі. «Батыр» — намысшыл, қайсар, ел қорғайтын, сөзі мен ісі берік ердің символы. «Жесір» сөзі бұл жерде қайғыны емес, батырдың артында қалған абыройды, оның атының қадірін танытады. Яғни халық батырдың жоқтығын да қорқақтың барынан артық деп бағалайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды батыл, мінезді болуға үндегенде айтылады. Мысалы, бір жігіт қиын шешімнен қашып, отбасы мен жұмыста жауапкершілікті өзгеге ысырып жүрсе, үлкендер «қорқақтықпен өмір сүргенше, батылдықты таңда» деген мағынада еске салады. Бұл сөз намыс пен ерік-жігердің құнын көрсетеді.
Batyrdyń jesiri bol.