«Білегіңе сенбе, біліміңе сен.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Дене күшіңе емес, біліміңе, ақылыңа сүйен. Білек күші бір сәтке жетеді, ал білім қиын жағдайдан шығудың жолын табады. Мақал күштінің бәрін жеңе бермейтінін, ақылмен ойланған адамның көп нәрсеге жететінін айтады. Сонымен бірге қызбалыққа, мәселені жұдырықпен шешуге ұмтылуға қарсы ескерту береді.
Образдар мен теңеулер
Білек — қолдың шынтақ пен білезік арасындағы бөлігі, дене күшінің бейнесі: «білегі жуан», «білекті жігіт». Білек пен білім — дыбысы ұқсас сөздер, екеуі де «біл-» деп басталады. Осы ұқсастық ойды өткірлейді: сөз бір-ақ дыбыспен ажырайды, ал мағынасы күш пен ақылға бөлінеді. Қазақ мақалдарында білек пен білім жиі қарсы қойылады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мәселені күшпен шешкісі келген жасқа, төбелеске бейім балаға айтылады. Кеңес, ескерту ретінде. Спортшыларға тактика мен ойдың маңызын түсіндіргенде де қолданылады. Мысал: «Ренжісең, жұдырықпен емес, сөзбен дәлелде. Білегіңе сенбе, біліміңе сен».
Қолданылу жағдаяттары
— Тек күшіне сенген жас боксшы жарыста ұтылады; бапкер мақалды айтып, келесі қарсыласының ойынын зерттеуді тапсырады.
— Ауыр тасты орнынан қозғай алмай жүрген жігіттерге инженер иінтіректі көрсетіп, мақалды айтады.