«Білім қымбат, білу қымбат.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Білім қымбат, оны алу, білу де қымбат. «Қымбат» мұнда екі мағынада қатар тұр: біріншіден, білім — асыл, бағалы нәрсе; екіншіден, оған жету оңай емес, еңбекті, уақытты, кейде шығынды талап етеді. Мақал білімді бағалауды да, оны алу үшін бейнет көруге дайын болуды да үйретеді. Арзан жолмен келген білім ұзаққа бармайды деген астар да бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалда бір түбірден шыққан екі сөз қатар тұр: «білім» — нәтиже, «білу» — үдеріс, білімге жету жолы. «Қымбат» сөзінің екі мағынасы (бағалы және бағасы жоғары) мақалдың ойын байытады. Қайталау ырғақ береді, айтылған ой көкейге берік орнығады. Ұйқас жоқ, бірақ параллель құрылымның өзі әуезді естіледі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Білімге ақша, уақыт жұмсауға қиналған адамға немесе оқудың ауырлығына шағымданған жасқа айтылады. Кеңес, түсіністік интонациясында. Білімді арзан нәрсе санайтындарға қарсы уәж ретінде де қолданылады. Мысал: «Курстың ақысы көп дейсің бе? Білім қымбат, білу қымбат, бірақ ол өзін ақтайды».
Қолданылу жағдаяттары
— Әке ұлын қаладағы колледжге жіберу үшін бір тайын сатқанда, таңданған көршісіне мақалды айтады.
— Кітап дүкенінде ана қымбат түсіндірме сөздікті сатып алып, баласына оның бағасын мақалмен түсіндіреді.