Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұмтылған сайын тыныш таппайды; сол сияқты талапты бала да білімге, өнерге, жетістікке үздіксіз талпынады. Астарлы мағынасы — адамда мақсат пен жігер болса, ол тоқмейілсіп қалмай, әрдайым алға ұмтылады. Мұнда баланың құмарлығы жаман әдет емес, қайта өсуге жетелейтін күш ретінде берілген. Талап — қабілетті ашатын, еңбекті жандандыратын қасиет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "талпынған құс" — еркіндікке, биікке, кеңістікке ұмтылған жас көңілдің бейнесі. "Биікке ұшу" — тек аспанға көтерілу емес, білімге, мәртебеге, үлкен мақсатқа жету деген ұғым. "Құмары қанбас" тіркесі адамның ішкі ынтасының сарқылмайтынын білдіреді. Яғни шын талапты жан алған беттен қайтпайды, жаңа нәрсе үйренуге әрдайым құштар болады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал оқуда, спортта, өнерде немесе кәсіпте үздік болуға ұмтылған жастарға дәл келеді. Мысалы, мектептегі бір оқушы ағылшын тілін терең үйреніп, қосымша кітап оқып, олимпиадаға дайындалса, оны осы мақалмен сипаттауға болады. Ол тоқтап қалмай, биік мақсатқа қарай талпынып жүр.
Qumary qanbas bıikke ushpaı.