Ақпа құлаққа айтсаң, ағып кетеді,
Құйма құлаққа айтсаң, құйып алады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзді қабылдау қабілеті әр адамда әртүрлі болатынын айтады. Бір адамға айтылған ақыл-кеңес, ескерту не білім бір құлағынан кіріп, екінші құлағынан шығып кетеді. Ал екінші бір адам оны зер салып тыңдап, жүрегіне түйіп, жадында сақтайды. Астарлы мағынасы — тыңдай білу, түсіне білу, үйренуге дайын болу адамның үлкен қасиеті екенін көрсету.
Образдар мен теңеулер
«Ақпа құлақ» — су сияқты ұстамай, тоқтамай ағыза салатын, айтылған сөзді іліп әкете алмайтын адам бейнесі. «Құйма құлақ» — құйғанды сақтап қалатын ыдыс секілді, естігенін ұмытпайтын, зерделі, ұқыпты жанның белгісі. Мұнда құлақ адам мінезін танытатын образға айналған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал оқушыға, студентке, қызметкерге де қатысты. Мысалы, сабақта мұғалімнің түсіндіргенін жай тыңдап қана отырмай, жазып алып, ой елегінен өткізген оқушы — «құйма құлақ» адам. Ал ескертуге мән бермей, қайта-қайта бір қателікті қайталайтын адам — «ақпа құлақ» күйінде қалады. Сондықтан бұл мақал тыңдау мәдениеті мен білімді сақтай білудің маңызын ескертеді.
Quıma qulaqqa aıtsań, quıyp alady.