Ат аяғынан, адам құлағынан семірер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың аяғы жүріс-тұрыспен, қимылмен шынығып, семіреді, ал адамның құлағы естіп-білу арқылы толысады деген ой. Астарлы мағынасы — адам көп тыңдап, жақсы сөзден, ақыл-кеңестен, өмір тәжірибесінен үйренсе, сана-сезімі байып, мінезі түзеледі. Яғни адамды өсіретін нәрсе — есту, тыңдау, көңілге түю. Көп сөйлей беру емес, дұрыс тыңдай білу маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат аяғы» — қозғалыс, еңбек, жүріс, тәжірибе белгісі. Ат жүрген сайын бабына келіп, күтімі мен шынығуы артады. Ал «адам құлағы» — тек дене мүшесі емес, білім мен тәрбиені қабылдайтын бейне. Қазақ танымында құлақ — тыңдау, ұғыну, еске сақтау қабілетінің символы. Сондықтан мақал аттың дене қуаты мен адамның рухани өсуін қатар салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу, тәрбие, кеңес тыңдау кезінде қолданылады. Мысалы, жас маман тәжірибелі әріптестің сөзін тыңдап, қателігін азайтып, тез үйренеді. Сол сияқты студент те сабақты мұқият тыңдаса, білімі тереңдейді. Мақал адамға құлақ салып тыңдаудың пайдасын еске салады.