Білем десең, көре бер,
Көрем десең, жүре бер.

Негізгі мағынасы

Білгің келсе, көре бер: көп нәрсені өз көзіңмен көр. Көргің келсе, жүре бер: көп жер аралап, ел кез. Мақал білімнің жолын баспалдақпен көрсетеді: жүру көруге, көру білуге жеткізеді. Үйде отырған адамның білетіні аз, жол кезген, ел көрген адамның танымы кең. Халық тәжірибесінде сапар, ел аралау білім алудың басты жолы болған.

Образдар мен теңеулер

Мақал кері тізбекпен құрылған: «білем десең — көре бер», «көрем десең — жүре бер». Ой мақсаттан құралға қарай жылжиды: білу үшін — көру, көру үшін — жүру. Бір жолдағы етістік келесі жолдың басында қайталанады. Көшпелі қазақ үшін жүру — тірліктің өзі: жайлау мен қыстау арасында көшкен ел көп жерді, көп елді көрген. «Жүре бер», «көре бер» тіркестері әрекеттің тоқтаусыз болуын білдіреді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Жастарды саяхатқа, оқуға, жаңа нәрсені тануға шақырғанда ақыл ретінде айтылады. Үні — шабыттандыру. Мысалы, мұғалім оқушыларға: «Өз ауданымыздың тарихын тек кітаптан оқымай, ескі қоныстарды барып көрейік. Білем десең, көре бер, көрем десең, жүре бер».

Қолданылу жағдаяттары

— Атасы немересін жайлауға, тауға ертіп барып, әр шөптің атын үйретіп, жолда мақалды айтты.
— Ауыл кітапханашысы аудандағы мұражайға саяхат ұйымдастырып, балаларды автобусқа отырғызарда мақалды айтты.