«Ұстаздан шәкірт озар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Шәкірт уақыт өте ұстазынан озып, одан да шебер болуы мүмкін. Мақал мұны табиғи әрі қуанышты нәрсе ретінде айтады: жақсы ұстаз шәкіртінің өзінен асқанын қалайды, ал шәкірт ұстазы берген негізге өз еңбегін қосады. Өнер мен білім осылай ұрпақтан ұрпаққа өсіп отырады. Сонымен бірге шәкірттің табысы ұстаз қалаған іргетасқа сүйенетінін ұмытпау жөнін де сездіреді.
Образдар мен теңеулер
«Озу» — бәйгеде, жарыста алға шығу. Ұстаз бен шәкірт бір жолмен шапқан екі жүйрік сияқты: ұстаз жолды көрсетеді, шәкірт сол жолмен алға кетеді. Үш сөзден тұратын мақал жеңіл, нақыл сияқты айтылады. Атадан озған бала, ұстаздан асқан шәкірт туралы ойлар қазақ мақалдарында жиі кездеседі: ұрпақтың алға озуы жақсы белгі саналған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Шәкірттің жетістігіне ұстаз қуанғанда немесе шәкірт ұстазынан асқанда мақтау ретінде айтылады. Кейде ұстаздың өзі шәкіртін ынталандырып айтады. Мысал: «Бүгін менің шәкіртім чемпион атанды, мен мұндай белеске жеткен емеспін. Ұстаздан шәкірт озар деген, мақтанамын».
Қолданылу жағдаяттары
— Зергер шәкіртінің жасаған білезігін көріп, өзінікінен де әдемі шыққанына қуанып, мақалды айтады.
— Қарт мұғалім өз оқушысы ғалым болып ауылға оралғанда, жиналғандар алдында мақалды айтып, көзіне жас алады.
Мақалдағы сөздер
шәкірт — Ұстаздан білім, өнер үйреніп жүрген адам; оқушы, үйренуші.