«Оқу - инемен құдық қазғандай.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Білім алу инемен құдық қазғандай ұзақ, азапты еңбек. Иненің ұшымен жер қазу шексіз көрінеді, бірақ тынбай істесе, бір күні суға жетуге болады. Мақал оқудың оңай емес екенін, шыдам мен табандылықты талап ететінін айтады. Сонымен бірге аз-аздан, күн сайын істелген еңбектің ақыры нәтиже беретінін де меңзейді: асыққан адам құдықты бітірмейді.
Образдар мен теңеулер
Құдық — далада өмір сүрудің негізі: малды суару, ауыл тұрғызу құдыққа байланысты. Оны кетпенмен, күрекпен қазудың өзі ауыр. Ине — ең кішкентай құрал, тігін тігуге арналған. Үлкен іс пен кішкентай құралды қатар қою — асыра айту: білімнің тереңдігі құдық сияқты, ал адамның күн сайынғы күші ине сияқты аз. Су — білімнің, ұзақ еңбектің жемісі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Оқудың қиындығынан шаршаған адамды жұбату не тез нәтиже күткен адамға ескерту үшін айтылады. Шет тілін, музыканы, ғылымды үйреніп жүрген адамға демеу ретінде жарасады. Мысал: «Ағылшыншаң әлі ағып тұрмайды деп ренжіме. Оқу — инемен құдық қазғандай, күнде аздап қаза бер».
Қолданылу жағдаяттары
— Домбыра үйреніп жүрген бала екі айда күй тарта алмай ренжиді; ұстазы мақалды айтып, күнде жарты сағат жаттығуды тапсырады.
— Түнде бала бағып, сырттай оқып жүрген ана шаршап, қолын бір сілтемек болғанда, күйеуі мақалды айтып демеу береді.