Оқу, білім, ғылым туралы 136
Оқу, білім, ғылым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ізденіс, еңбексүйгіштік, ақыл мен тәрбие құндылығы туралы нақылдар.
Күнде бір мақал
«Оқу, білім, ғылым туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
136
Мақал-мәтел
55.8K
Қаралым
410
Орташа
Сұрыптау:
Білімдінің аты өсер,
Білімсіздің аты өшер.
Білімсіздің аты өшер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді адамның аты мен абыройы уақыт өткен сайын арта түсетінін, ал білімсіз, надан адамның…
Ғалымның алдында аузыңа ие бол.
Негізгі мағынасы Ғалымның алдында орынсыз сөйлемей, сөзді ойланып айту керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында бұл…
Сәулесі жоқ адамның бәрі соқыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасында сәулесі жоқ адам көрмей қалады деген ой жатыр. Астарлы мағынасы бойынша…
Білгенге - «жыр», білмегенге - «дыр>>.
Негізгі мағынасы Білген адамға кез келген құбылыстың мәні ашық, түсінікті, қызық әрі пайдалы болады. Ал білмеген кісіге…
Құсты қанат ұшырады,
Ерді талап ұшырады.
Ерді талап ұшырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құс қанатымен ұшатыны сияқты, ер жігітті алға бастырып, биіктететін күш…
Қағазға тіл бітірген - қалам,
Жансызға жан бітірген - адам.
Жансызға жан бітірген - адам.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ақыл-ойы мен еңбегінің күші қандай зор екенін көрсетеді. Қағаздың өзі үнсіз, жансыз…
Талмай іздеген таппай қоймас.
Негізгі мағынасы Талмай іздеген таппай қоймас деген мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені үздіксіз іздеген адам ақыры…
Оқымаған бір бала -
Оқыған екі бала.
Оқыған екі бала.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің адамның ой-өрісін кеңейтетінін, ақыл-ес пен тәжірибені арттыратынын айтады. Тура…
Ат аяғынан, адам құлағынан семірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың аяғы жүріс-тұрыспен, қимылмен шынығып, семіреді, ал адамның құлағы…
Ізденген шығатын ағашын да табады.
Негізгі мағынасы Ізденген адам мақсатына жетеді, қолынан келмейтіні азаяды. Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тіпті…
Оқыған қара суға қарсы жүзер.
Негізгі мағынасы Оқыған, білім алған адам кез келген қиындыққа төтеп беріп, тосқауылды жеңе алады. Мұндағы «қара суға…
Жақындықты ат айырады,
Оқымағанды хат айырады.
Оқымағанды хат айырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам арасындағы жақындық пен алшақтықтың, сондай-ақ білімділік пен надандықтың ара жігін…
Талаптың жолы тастан да ауыр.
Негізгі мағынасы Талап еткен адамның жолы жеңіл болмайды. Бір мақсатқа жету үшін көп еңбек, сабыр, төзім және…
Қарға баласы боқ шоқыр,
Молда баласы оқу оқыр.
Молда баласы оқу оқыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әркім өз ортасына, көрген тәрбиесіне тартады деген ойды білдіреді. Қарғаның баласы…
Ұстазыңды атаңдай сыйла.
Негізгі мағынасы Ұстазыңды атаңдай сыйла деген мақал ұстазға әкеңдей құрмет көрсет, оның ақылын тыңда, еңбегін бағала…
Ұстазы жақсының ұстамы жақсы.
Негізгі мағынасы Ұстазы жақсы адамның тәрбиесі де, мінез-құлқы да түзеледі деген ой айтылады. Тура мағынасында бұл…
Аз-аздан үйреніп дана болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен тәжірибенің бірден келмейтінін айтады. Адам аз-аздан үйреніп, біртіндеп ізденсе…
Терең құдықтың суы тәтті.
Негізгі мағынасы Терең құдықтың суы тәтті деген мақалдың тура мағынасы — құдық неғұрлым терең болса, оның суы көбіне…
Сен оқысаң, мен тоқыдым.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуі оқыса, екіншісі тоқи алады дегендей, бір істің орындалуы үшін…
Қиял - ой қанаты,
Ой - тіл қанаты.
Ой - тіл қанаты.
Негізгі мағынасы Қиял адамның ойына серпін беріп, оны алысқа жетелейді. Ал ой сол қиялды жүйелеп, сөзге айналдырады…
Дәлдір тіліне сүйенеді,
Дана білігіне сүйенеді.
Дана білігіне сүйенеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тірегі мен сүйенері оның қабілетіне қарай болатынын білдіреді. Дәлдір, яғни…
Көз көруге, құлақ естуге тоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның танымға, көріп-білуге, естіп-үйренуге деген құштарлығын білдіреді. Тура мағынасында…
Асырауын тапса адам болар,
Оқуын тапса білім қонар.
Оқуын тапса білім қонар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды адам ететін екі үлкен тірек — дұрыс кәсіп пен дұрыс оқу екенін айтады. Бірінші жолда…
Оқығанды айтпа, тоқығанды айт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді бос сөзбен мақтанба, қайта оны санға сіңіріп, іс жүзінде көрсет деген ойды…
Тіліңмен жүгірме, біліміңмен жүгір.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сөзге еріп асықпа, білімге сүйеніп әрекет ет деген ой айтады. Тура мағынасында…
Білім - дария көл,
Надандық - сусыз шөл.
Надандық - сусыз шөл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің шексіз, терең де мол байлық екенін айтады. Дария мен көл қалай суға толы болса…
Жас кезіңде үйренсең,
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ең жақсы үйренетін шағы — жастық екенін айтады. Жас кезде алған білім, дағды, әдет…
Өріске қарай мал өсер,
Өзенге қарай тал өсер.
Өзенге қарай тал өсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — мал өріске барса, жақсы жайылып семіреді; тал өзенге жақын өссе, суы мол…
Шала молда шарық айтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімсіз, шала сауатты адамның өз шамасын білмей, орынсыз сөйлеуін, әсіре білгішсінуді…
Білім алып құрасын,
Еңбек етіп сұрасын.
Еңбек етіп сұрасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның арманы мен жетістігі бос қиялмен келмейтінін айтады. Алдымен білім алып…
Көз көруге,
Ақыл білуге,
Жүрек сүюге тоймайды.
Ақыл білуге,
Жүрек сүюге тоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы үш қасиеттің шегі жоқ екенін білдіреді: көз әрдайым көргісі келеді, ақыл…
Сұрағанның айыбы жоқ.
Негізгі мағынасы «Сұрағанның айыбы жоқ» деген мақал адамның қажет нәрсесін, білгісі келгенін, көмек не түсінік сұрауын…
Қолыңда жарық болса,
Қараңғылық қашады;
Даналық көзіңді ашса,
Бақытсыздық қашады.
Қараңғылық қашады;
Даналық көзіңді ашса,
Бақытсыздық қашады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қолда жарық болса, түннің қараңғысы сейіледі. Астарлы мағынасы — адамның…
Көргеннен көзақы алады.
Негізгі мағынасы «Көргеннен көзақы алады» деген мақал адамның бір істі өз көзімен көріп, тәжірибе арқылы үйренетінін…
Білімді өлсе, қағазда аты қалады,
Ұста өлсе, артында заты қалады.
Ұста өлсе, артында заты қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен қолөнердің, ой еңбегі мен іс еңбегінің мәңгілік із қалдыратынын айтады. Білімді…
Білім - ердің дәулеті.
Негізгі мағынасы Білім — адамның ең үлкен байлығы, ер жігіттің шын дәулеті. Мұнда «дәулет» тек мал-мүлік не ақша емес…
Атпаз көрген ат таныр,
Ұстаз көрген хат таныр.
Ұстаз көрген хат таныр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат баптаған адам жылқының жайын біледі, ал ұстаз көрген адам хат…
Жердің сәні - егін,
Ердің сәні - білім.
Ердің сәні - білім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жердің көркі мен қадірі егінмен көрінетінін айтады: жер бос жатса, оның берекесі аз, ал…
Білімді бесіктен тесікке дейін ізде.
Негізгі мағынасы Білімді адам оқу мен үйренуді өмір бойы тоқтатпау керек деген ой айтылады. Тура мағынасында бесіктен…
Көп сұраған алар,
Көп ойлаған табар.
Көп ойлаған табар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: көп сұрап, ізденіп жүрген адам қажет нәрсесін табады, ал көп ойланған адам…
Ең көп оқылған
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке…
Шәр кітапты оқысаң,
Әр кітапты оқырсың.
Әр кітапты оқырсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кітап оқудың адамды білімге, зердеге, ой кеңдігіне жеткізетінін айтады. Тура мағынасында…
Ғалыммен жақын болсаң, қолың жетер,
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Негізгі мағынасы Ғалыммен аралассаң, одан білім, ақыл, дұрыс бағыт аласың. Оның сөзі мен ісі сені биікке жетелейді…
Жаста оқыған оқуың -
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді жастайынан меңгерудің маңызын айтады. Жас кезде оқыған нәрсе берік сақталып, санаға…
Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз…
Бұл бөлімде оқу, білім және ғылым туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Олар білімнің адам өміріндегі орнын, оқу арқылы көкжиек кеңейіп, ой-сананың жетілетінін қысқа да нұсқа жеткізеді. Мақал-мәтелдерде ұстазға құрмет, кітаптың қадірі, ізденіс пен еңбек арқылы нәтижеге жету идеясы айқын көрінеді.
Оқу-білімге қатысты нақылдар жасқа да, үлкенге де бағыт-бағдар береді: білімнің байлықтан да қымбат екенін, ғылымның дамуы қоғамның өркендеуіне жол ашатынын еске салады. Бұл категориядағы мақалдар мотивация беріп, оқу үдерісінде табандылық сақтауға, үздіксіз үйренуге және ақыл-парасатты биік ұстауға шақырады.
Оқу-білімге қатысты нақылдар жасқа да, үлкенге де бағыт-бағдар береді: білімнің байлықтан да қымбат екенін, ғылымның дамуы қоғамның өркендеуіне жол ашатынын еске салады. Бұл категориядағы мақалдар мотивация беріп, оқу үдерісінде табандылық сақтауға, үздіксіз үйренуге және ақыл-парасатты биік ұстауға шақырады.