Білім алып құрасын,
Еңбек етіп сұрасын.

Негізгі мағынасы

Мақал өмірдегі дұрыс ретті көрсетеді: алдымен білім алып, сосын іс құрасын; алдымен еңбек етіп, сосын ақы, үлес сұрасын. Яғни бір нәрсені құру үшін оның жолын біл, бір нәрсе талап ету үшін оған еңбегіңді сал. Білімсіз құрылған іс берік болмайды, еңбексіз сұралған ақы әділетсіз. Мақал әрі білімге, әрі адал еңбекке шақырады, екеуін бір қатарға қояды.

Образдар мен теңеулер

Құрау — бөлшектерді жинап, бір бүтін етіп құрастыру: киіз үйдің керегесі мен уығын құрау, сөз құрау, өлең құрау. Шебер үйді жобасыз құрамайды, сондықтан бұл бейне білім мен істің байланысын жақсы көрсетеді. Сұрау — бұл жерде тек сұрақ қою емес, ақы, үлес, сый талап ету. Екі жол бірдей құрылған: «білім алып — еңбек етіп», «құрасын — сұрасын»; соңғы сөздердің ұйқасы мақалды есте сақтауды жеңілдетеді. Етістіктер бұйрық райдың үшінші жағында тұр, өсиет үнімен айтылған.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Жасқа өмір жолын түсіндіргенде, білім мен еңбектің ретін айтқанда қолданылады. Әсіресе еңбек етпей тұрып жалақы, сый, мақтау талап еткен адамға ескерту ретінде жарасады. Үні — салмақты өсиет. Шын еңбек етіп, ақысын ала алмай жүрген адамға айту орынсыз, ол оны кінәлағандай естіледі. Мысал: «Әуелі үйрен, сосын ісіңді аш. Білім алып құрасын, еңбек етіп сұрасын деген».

Қолданылу жағдаяттары

— Ұста шеберханасына келген жігіт бірінші күні жалақы туралы сұрайды; шебер алдымен құралдарды үйренуді айтып, мақалды қосады.
— Мектеп бітірген ұлы бірден өз кәсібін ашпақ болғанда, әкесі алдымен оқып, тәжірибе жинау керектігін мақалмен түсіндіреді.