Адам болар бала алысқа қарайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, саналы болып өсетін бала өзіне алдағы өмірді ерте ойлап, алысқа көз тігеді. Астарлы мағынасы — адам бола алатын бала ұсақ-түйекке байланып қалмайды, болашағын, мақсатын, міндетін ойлайды. Ол ертеңгі күнге дайындалып, әр ісінің салдарын бағалайды. Мұнда тек жас ерекшелігі емес, ойдың кеңдігі мен мінездің салмақтылығы айтылған.
Образдар мен теңеулер
«Алысқа қарайды» деген тіркес — көзбен қарау емес, көрегендік, парасат, болашақты болжау деген ұғым. «Бала» сөзі әлі қалыптасу үстіндегі адамды білдіреді, ал «адам болар» дегені — тәрбиесі дұрыс, ақылы толысып келе жатқан жан. Яғни мақал жақсы адамның белгісі — ойының тар емес, көкжиегінің кең болуы екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал оқуға, мамандық таңдауға, уақытты дұрыс пайдалануға қатысты жиі қолданылады. Мысалы, 10-сынып оқушысы емтиханға жай ғана баға үшін емес, болашақ мамандығын ойлап дайындалса, үлкендер: «Адам болар бала алысқа қарайды» деп мақтайды. Бұл сөз жасқа жауапкершілік пен мақсаткерлікті үйретеді.