Оқу, білім, ғылым туралы 136
Оқу, білім, ғылым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ізденіс, еңбексүйгіштік, ақыл мен тәрбие құндылығы туралы нақылдар.
Күнде бір мақал
«Оқу, білім, ғылым туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
136
Мақал-мәтел
55.8K
Қаралым
410
Орташа
Сұрыптау:
Білімді әр нәрсенің байыбын айтады,
Білімсіз біреудің айыбын айтады.
Білімсіз біреудің айыбын айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді адам кез келген істің мәнін, себебін, түп төркінін дұрыс түсіндіріп, байыппен…
Көргеннен көрмегенің көп,
Білгеннен білмегенің көп.
Білгеннен білмегенің көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қанша көп көріп, қанша көп үйрендім десе де, әлі де білмейтіні көргенінен де…
Жер - ырыстың кіндігі,
Білім - ырыстың тізгіні.
Білім - ырыстың тізгіні.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жер мен білімді ырыс-берекенің екі тірегі деп таниды. Тура мағынасында, адамның несібесі…
Өнер - бұлақ, білім - шырақ.
Негізгі мағынасы Өнер мен білім адамның өмірін нұрландыратын екі үлкен құндылық. Мұнда «өнер» бұлаққа теңеледі: бұлақ…
Білім қымбат, білу қымбат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің де, оны меңгеруге жеткізетін танымның да өте бағалы екенін айтады. Тура мағынасында…
Қатты жерге егін шықпас,
Қаңсыған басқа білім жұқпас.
Қаңсыған басқа білім жұқпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің де, тәрбиенің де қабылдануы адамның ішкі дайындығына байланысты екенін айтады. Тура…
Бала өсті дегенше,
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың жай ғана өсіп, бойжеткені немесе ержеткені жеткіліксіз екенін айтады. Шын мәнінде…
Ақылды шалалығын байқатпайды,
Оқыған балалығын байқатпайды.
Оқыған балалығын байқатпайды.
Негізгі мағынасы Ақылды адам өз кемшілігін, әлсіздігін немесе балаң, жетілмеген тұсын көпке көрсетпей, сабырмен жасырып…
Шәкіртсіз ұстаз тұл.
Негізгі мағынасы «Шәкіртсіз ұстаз тұл» деген мақалдың тура мағынасы — оқушысы жоқ мұғалімнің еңбегі толық көрінбейді…
Талап - талмас қанат.
Негізгі мағынасы «Талап - талмас қанат» деген мақал адамның алға жетелейтін күші — талап пен ұмтылыс екенін білдіреді…
Үйрене алмаған ұстазынан көреді.
Негізгі мағынасы Үйрене алмаған адам өз кемшілігін өзгеден, ең алдымен ұстазынан көреді деген ой айтылады. Яғни білім…
Әрбір ғалым хакім емес,
Әрбір хакім ғалым.
Әрбір хакім ғалым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен даналықты бір нәрсе деп қарамауды ескертеді. Ғалым — көп оқыған, ізденген, ғылымды…
Жеті жұрттың тілін біл,
Жеті түрлі ілім біл.
Жеті түрлі ілім біл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көп тіл біліп, көп ілім үйренуін насихаттайды. Тура мағынасында — жеті жұрттың тілін…
Жігітке жеті өнер аз,
Жетпіс өнер көп емес.
Жетпіс өнер көп емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жігіттің бойында өнер, білім, қабілет көп болғаны жақсы екенін білдіреді. Тура мағынасында…
Сұрай-сұрай Меккеге барады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам жолды білмесе, жол сұрап отырып Меккеге де жетеді. Астарлы мағынасы…
Білмеген мін емес,
Білместікке көнген мін.
Білместікке көнген мін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені білмеу адамның табиғи кемшілігі емес, өйткені адам бәрін…
Оқуға сенген ұмытшақ,
Жазуға сенген жаңылшақ.
Жазуға сенген жаңылшақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: оқуға ғана сеніп, жазып қоймасаң, ұмытшақ боласың; ал жазуға ғана сеніп…
Оқы да біл, ойна да күл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға оқуды да, балалық қуанышты да қатар ұстауды үйретеді. Тура мағынасында: білім ал…
Талабы таудай.
Негізгі мағынасы «Талабы таудай» деген сөз адамның талпынысы өте күшті, арманы биік, жігері мол екенін білдіреді. Тура…
Ізденбеген ілгерілемейді.
Іздеген табады, сұраған алады.
Іздеген табады, сұраған алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әрекет етпеген адам алға жылжымайды, ал ізденген, сұраған адам өзіне…
Білімсіздің білмегенін кешірмесең,
Білгенің қайсы.
Білгенің қайсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені білмейтін адамды кешірмесең, сенің өз білгеніңнің де қадірі…
Білімсіз адамның сөзі білектей,
Білімді адамның сөзі жібектей.
Білімді адамның сөзі жібектей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен надандықтың сөзден көрінетінін айтады. Білімсіз адам ойланбай сөйлеп, сөзі дөрекі…
Білімі жоқ ұл - жұпары жоқ гүл.
Негізгі мағынасы Білімсіз адам, әсіресе жас ұрпақ, сырттай көрікті болғанымен, ішкі мәні кем болады деген ой айтылады…
Білім - ер азығы,
Ер -ел қазығы.
Ер -ел қазығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен ер азаматтың өмірдегі орнын қатар көрсетеді. «Білім – ер азығы» дегені: адамды…
Күннен де білім жарық.
Негізгі мағынасы Күннен де білім жарық деген мақалдың тура мағынасы — күн жарық таратады, ал білім одан да зор нұр…
Өзің білмес ісіңді
Білгендерден сұрап біл.
Өліп жатсаң наданнан
Қабіріңді жырақ қыл.
Білгендерден сұрап біл.
Өліп жатсаң наданнан
Қабіріңді жырақ қыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға білмеген ісін өз бетінше шала орындамай, оны жақсы білетін тәжірибелі кісіден сұрап…
Ойлай берсең, ой да көп, сана да көп,
Ойнай берсең, ой да жоқ, сана да жоқ.
Ойнай берсең, ой да жоқ, сана да жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз ермекке берілмей, ойлы болуға шақырады. Тура мағынасында, көп ойлана берген…
Екпей егін шықпас,
Үйренбей білім жұқпас.
Үйренбей білім жұқпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбексіз, әрекетсіз нәтиже болмайтынын айтады. Тура мағынада егін егіп, күтім жасамаса, өнім…
Сіңбес астың бөгеуі көп.
Негізгі мағынасы Сіңбес ас — адам бойына жұқпайтын, пайдасы тимейтін, құнсыз нәрсе. Мақалдың тура мағынасы: ас дұрыс…
Бастығың болса білімсіз,
Тындырар ісің тиімсіз.
Тындырар ісің тиімсіз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер басшыңның өзі білімсіз болса, істің нәтижесі де дұрыс шықпайды…
Білім сүріндірмейді, білек сүріндіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді адамның жолын ашып, оны ұятқа қалдырмайтынын білдіреді. Ал күшке, қолдың қайратына…
Құдай әлемнен бұрын қаламды жаратқан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қаламның жаратылуы әлемнен бұрын деп айтылған. Астарлы мағынасы — жазу…
Білім ауысады, ырыс жүғысады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің бір адамда ғана қалып қоймай, басқаларға да беріліп, тарайтынын білдіреді. Адам…
Өзің жақсы ғалым болсаң,
Елге мәшһүр мәлім боларсың.
Елге мәшһүр мәлім боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адам шын мәнінде жақсы ғалым, білімді де ізденімпаз болса, оның…
Оқығанның көңілі тетік, сөзі майда.
Негізгі мағынасы Оқыған адам ойлы, түсінігі кең, сөз саптауы жинақы әрі сыпайы болады. Мұндағы «көңілі тетік» дегені…
Талабы жоқ жас ұлан - жалыны жоқ шоқ.
Негізгі мағынасы Талабы жоқ жас адам – өз күшін дұрыс бағыттай алмайтын, өмірге құлшынысы әлсіз, мақсаты анық емес жан…
Оқу ойдан артық емес.
Негізгі мағынасы «Оқу ойдан артық емес» деген мақал білімнің, үйренудің және тәжірибенің маңызын аңғартады. Мұнда тек…
Ғылым - Алланың бір сипаты.
Негізгі мағынасы Ғылым – адамның дүниені танып-білуге, ақиқатты ажыратуға жетелейтін ұлы құндылық. Бұл мақалдың тура…
Талабы жоқ жас ұлан,
Қанаты жоқ құс.
Қанаты жоқ құс.
Негізгі мағынасы Талабы жоқ жас адам алға ұмтылмайды, мақсат қоймайды, сондықтан оның өмірі нәтижесіз өтеді деген ой…
Білем десең, көре бер,
Көрем десең, жүре бер.
Көрем десең, жүре бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бір нәрсені шын түсінуі үшін тек сөзге сүйенбей, өз көзімен көріп, тәжірибеден өтуі…
Ең көп оқылған
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке…
Шәр кітапты оқысаң,
Әр кітапты оқырсың.
Әр кітапты оқырсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кітап оқудың адамды білімге, зердеге, ой кеңдігіне жеткізетінін айтады. Тура мағынасында…
Ғалыммен жақын болсаң, қолың жетер,
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Негізгі мағынасы Ғалыммен аралассаң, одан білім, ақыл, дұрыс бағыт аласың. Оның сөзі мен ісі сені биікке жетелейді…
Жаста оқыған оқуың -
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді жастайынан меңгерудің маңызын айтады. Жас кезде оқыған нәрсе берік сақталып, санаға…
Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз…
Бұл бөлімде оқу, білім және ғылым туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Олар білімнің адам өміріндегі орнын, оқу арқылы көкжиек кеңейіп, ой-сананың жетілетінін қысқа да нұсқа жеткізеді. Мақал-мәтелдерде ұстазға құрмет, кітаптың қадірі, ізденіс пен еңбек арқылы нәтижеге жету идеясы айқын көрінеді.
Оқу-білімге қатысты нақылдар жасқа да, үлкенге де бағыт-бағдар береді: білімнің байлықтан да қымбат екенін, ғылымның дамуы қоғамның өркендеуіне жол ашатынын еске салады. Бұл категориядағы мақалдар мотивация беріп, оқу үдерісінде табандылық сақтауға, үздіксіз үйренуге және ақыл-парасатты биік ұстауға шақырады.
Оқу-білімге қатысты нақылдар жасқа да, үлкенге де бағыт-бағдар береді: білімнің байлықтан да қымбат екенін, ғылымның дамуы қоғамның өркендеуіне жол ашатынын еске салады. Бұл категориядағы мақалдар мотивация беріп, оқу үдерісінде табандылық сақтауға, үздіксіз үйренуге және ақыл-парасатты биік ұстауға шақырады.